25 yıl aradan sonra Amerika Birleşik Devletleri’nde yeniden P-238 üretimine başlandı.
Plutonyum, nükleer tepkime sonucu ortaya çıkan bir element ve doğal ortamda pek bulunmuyor. Özellikle plutonyum 238 izotopu inanılmaz derecede radyoaktif ve biyolojik yaşam için ölümcül bir zehir. Bu element o kadar radyoaktif ki, yarı ömrü 88 yıl civarında. Yani bir kilo p-238 elementini masanın üzerinde bıraksanız, 88 yıl sonra yarım kilo olarak bulursunuz. Gerisi ışımayla evrene dağılmış olacaktır. Tabii bu arada yakınlarda bulunan tüm canlıları da öldürecektir. Teorik olarak bir kaç kilo p-238, eşit bir şekilde dünya üzerine dağıtılırsa, gezegendeki tüm canlı hayatı bitirmeye yeter.
Tabiatta pek bulunmayan bu element, nükleer reaktörlerde zenginleştirilmiş uranyumun yakılması sonucunda ortaya çıkan atıklardan biridir. Genellikle varillere doldurulup yeraltı depolarında saklanır, ancak bunun dışında kullanım alanları da vardır. Mesela nükleer silah imalatında da p-238 kullanılır. Fakat Amerika Birleşik Devletleri çok uzun süredir yeni nükleer silah üretmediğinden, ülkedeki plutonyum işleme tesisleri 25 yıl önce kapatılmıştı. Olan stokların ülkeye çok uzun zaman yeteceği düşünülüyordu. Fakat bir süre önce bu durum değişti.
Yeni nesil ergimiş tuz teknolojisiyle çalışan nükleer reaktörler, klasik reaktör modellerinin aksine p-238 yakabilecekler. Her ne kadar bu yeni modeller hala test aşamasında olsalar da, önümüzdeki on yılda piyasaya çıkacakları tahmin ediliyor. Bu durumda bir zamanlar istenmeyen atık olarak görülen p-238, gezegendeki enerji ihtiyacının giderilmesinde kritik bir rol kazanacaktır. Ancak bunun da ötesinde, p-238 halen uzay çalışmalarında önemli bir enerji kaynağı olarak kullanılıyor. NASA’nın elindeki stokların azalması, ajansın 2010 yılından beri Rusya’dan p-238 ithal etmesine sebep olmuştu. Giderek artan ihtiyaç, NASA’nın yerli üretime dönmesine sebep olmuş.
Peki NASA bu ölümcül elementi nerede kullanıyor? Özellikle insansız gemiler ve keşif araçlarının enerji ihtiyacı p-238 kullanan RTG denilen ısıdan elektrik üreten reaktörlerle karşılanıyor. Bu reaktörler p-238 ışırken çıkan ısıyı elektriğe dönüştürüyorlar. Ancak çok verimli değiller ve devamlı ısıya maruz kalmak çalışma ömürlerini çok kısaltıyor. NASA daha verimli ve dayanıklı Stirling RTG adı verilen yeni bir prototip üzerinde çalışıyor. Fakat tüm bu çalışmaları yürütebilmek için bir yandan da yeni p-238 stoklarına ihtiyaçları var. Eğer yeni nesil RTG’ler başarılı olurlarsa, sırf uzay gemilerinde değil, gelecekteki uzay kolonilerinde de enerji ihtiyacına cevap olabilirler. Dünya üzerinde kullanmak için ise enerji üretimleri çok düşük, sadece çok gizli ve özel bazı projelerde nadiren RTG’lere yer veriliyor.
