Neden Oyun Kasetlerine Üfleriz?

Çalışmayan atari kasetlerinin içerisine üfleyerek sorunu çözerdik. Ama hiç kendinize sordunuz mu: Neden oyun kasetlerine üflüyorduk?

90’lı yıllarda çocuk olmuş herkesin en azından 1 kere hayatından atari macerası geçmiştir. Kendi evinizde ya da yakın bir arkadaşınızda atari oyunlarını tecrübe etmişsinizdir. Ancak o kadar ince bir detay var ki, üzerinden on yıllar geçtikten sonra benim kadar sizleri de şaşırtacak.

Bir oyun çalışmadığı zaman kaseti çıkartır ve içerisine kuvvetlice üflerdik. Kasedi yeniden taktığımızda oyun çalışırdı. Peki bu gerçekten de işe yarıyor muydu? Açıkçası bu soru dile getirilene kadar benim de aklıma gelmemişti. Youtube’daki It’s Okay to be Smart kanalı bu sorunsala bilimsel bir açıklık getiriyor.

İşin özünde kendimizi nasıl kandırdıysak, kasetin içi tozlandığında bağlantının yapılamadığına inanıyorduk. Büyülü üfleme hareketimiz ile tozları ortadan kaldırıyor ve bağlantıyı sağlıyorduk. Ancak bunun arkasında yatan iki sebep var: Biri çözüm arayan beyin ve doğrulama sapması.

Bu aslında ilk atalarımıza kadar giden bir çözüm. İnsanoğlu anlam veremediği bir sorunla karşılaştığında beyin bunu uygun hale getirecek bir çözüm arar. Örneğin, Rorschach testleri. Bir kağıt üzerine damlatılmış ne olduğu anlaşılmayan garip mürekkep lekeleri, psikiyatri alanında sıklıkla kullanılır. İnsan beyni oradaki şekilleri anlayamadığı için parçaları birleştirerek, kelebeklere, ağaca, zıplayan tavşanlara benzetir ve kendi içini rahatlatır.

Einstein zamanında “İnsanların zihniyetini değiştirmek, atomu parçalamaktan daha zor” demişti. Doğrulama sapması da buna çıkıyor. Bir insan aklı bir ile bir konuyu kavradığında bunu kendine göre sebeplerle düzenler ve mantık ilişkisi oturtarak bir yere yerleştirir. Daha sonra bu düşünceyi değiştirmek çok zordur. Yeni bilgileri reddeder ya da eski bildikleriyle karşılaştırma yaparak onları çürütmeye çalışır. Örneğin, insanların aya ayak basması ya da küresel ısınma gibi. Çünkü bugüne kadar bunun ilgili akla yatkın bilgiler verilmemişti.

Haliyle akıl bu bilgiyi inanç haline getiriyor. Bir başka inanç ya da bilimsel açıklama dahi bu düşünceyi ortadan kaldıramıyor. Aynı şeyi kart üflemede de görüyoruz. Zamanında bir arkadaşınızdan görmüş olabilirsiniz. Daha sonrasında bu sizin aklınızda öyle bir yer ediniyor ki, kaset çalışmadığı zaman üflediğinizde sorunun çözüldüğünü düşünüyorsunuz. Ama aslında üflemek hiç bir işe yaramıyor.

It’s Okay to be Smart kanalı kaset üfleme efsanesini detaylı olarak açıklıyor. Dilerseniz bu videoya göz atarak kafanızdaki tüm soruları ortadan kaldırabilirsiniz: