Anasayfa Makale Güneş Tutulması Depremleri Tetikliyor Mu?

Güneş Tutulması Depremleri Tetikliyor Mu?

Güneş tutulması depremleri tetikler mi? Yıllardır sorulan bu sorunun sorulma sebepleri ve bilimsel araştırmaların en son sonuçlarını sizler için özetledik…

Kısa cevap: Bugün bildiklerimiz eşliğinde hayır, güneş tutulması deprem tetiklemiyor. Ancak depremi tetikleme ihtimali olan başka etkiler var ve bunlar halen araştırılıyor.

Sorunun sorulma sebebi tarihsel olarak güneş tutulması sonrasında gerçekleşen bazı depremlerin listesinin internette paylaşılması. Tarihlere bakıldığında bir eşleşme var gibi görünüyor. Korelasyon denilen bu gözlem, sebep ve sonuç ilişkisi içermiyor, yani bilimsel olmayan bir tespit. Zira kredi kartı aidat dönemleri ile göçmen kuşların davranışları arasında da benzerlikler bulabilirsiniz, ancak bu ikisinin bağlantılı olduğunu kanıtlayamadığınız sürece buna bilimsel bir buldu diyemezsiniz.

Günümüzde de güneş tutulmaları ile depremler arasında bir ilişki olduğunu iddia edenlerin en büyük iddia sebebi güneşin kütle çekimi. Ancak güneş tutulması esnasında kütle çekiminde böyle büyük bir değişim olmuyor.

Daha etkili olan ve arada bir ilişki olduğundan şüphelenilen şey bambaşka: Gelgitler. Dünya üzerindeki suların yer değiştirmesi esnasındaki etkiler.

Gelgitler ve Deprem

Güneş ve Ay’ın yer çekimi kuvveti, gelgitlerin temel sebebidir. Bu yüzden tektonik plakanın etkileyeceği ve deprem olabileceği ihtimali yıllardır üzerinde durulan bir konudur.

Güneş tutulması sırasında; Dünya, Güneş ve Ay aynı hizada olduğu için bu etkinin arttığı da yine iddialar arasındadır.

USGS yani Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırmaları Kurumu 1879’da ABD’de Kongre onayı ile kurulan, İçişleri Bakanlığı’na bağlı bir bilim ve teknoloji oluşumu. Özellikle en son Kaliforniya Depremi (2019) gibi konuları merak edenler için, deprem konulu makaleleri var.

USGS’ye göre, en son çalışmalar; kuvvetli deniz gelgitleri, yeryüzü gelgitleri ve sığ basınç fayları ile deniz altındaki dalma bölgelerindeki depremler arasında bir ilişki olduğunu gösteriyor.

Okyanus gelgitleri Dünya, Ay ve Güneş arasındaki yer çekim etkilerinin, yörüngeye göre değişiminden kaynaklanır. Sular çekim kuvveti artıp azalırken yer değiştirir. Yer değiştiren su miktarı da oldukça büyük. Bu da kıta kenarlarındaki fay hatları, suyun altındaki tektonik plakaların üst üste geldikleri noktalarda basınç oluşturur.

Toprak gelgitleri ise katı toprağın yer değiştirmesidir. Okyanuslardaki kadar bariz ve kolay görülmeseler, görece daha ufak gözükseler de 30 cm civarında bir değişikliğe yol açarlar. Su seviyesindeki 1 metrelik değişim doğal olarak daha dikkat çekici. Yer Özellikle de bu alanla ilgilenen bilim insanlarının takip ettiği bir konudur.

Gelgitler dolunay ve yeni ay sırasında meydana gelir. Ay tutulmaları, dolunay sırasında meydana gelirken; Güneş tutulmaları, yeni ay sırasında meydana gelir. Fakat herhangi bir yeni ay ve dolunayla karşılaştırıldığında, aralarında dev bir deprem riski farkı görünmüyor.

Sonuca gelirsek, güneş tutulması değil ama gelgitler yani gezegenimize daha yakın olan ayımızın bizim üzerimizdeki kütle çekim etkisi deprem üzerinde bir etkiye sahip. Mesele şu ki bu etki istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde her gelgitte deprem olmasına sebep olmuyor.

Pek çok yerde USGS araştırmalarının sonuçlarına göre x3 yani üç kat daha yüksek deprem riski gibi ibareler kullanıldı. Bunlar doğru, gelgitler riski artırıyor ancak bu üçle çarpılacak değer yani deprem ihtimali o kadar düşük ki, bu oran kat kat yüksek de olsa ortaya anlamlı bir artış çıkmıyor.