SSD’ler Ne Kadar Dayanıklıdır?

In Makale by Egemen Yıldız2 Comments

SSD’lerin mekanik sabit disklere göre daha kararlı olup olmadığını ve SSD’lerin kararlılığını etkileyen faktörleri bu yazımızda bulabilirsiniz.

SSD’ler geleneksel mekanik sabit disklere göre daha az yer kaplıyor, hareket eden parça içermiyor, manyetik alana karşı korumaya sahip ve şok, titreşim gibi dış etkenlere mekanik disklere göre daha dayanıklı. SSD’lerin kapasitesi de daha arttı ve fiyatı oldukça ucuzladı.

Eski bir bilgisayarınıza SSD taktıysanız faydasını anında görmüşsünüzdür. Bilgisayarınız ve uygulamalar daha hızlı açılmaya başlamıştır ve bilgisayarınızın genel performansı artmıştır. SSD’ler de artık mekanik sabit disklerde görmeye alışkın olduğumuz kapasitelere ulaştı ve 500 GB SSD’leri 100 dolardan daha düşük fiyatlara alma imkanına kavuştuk.

SSD’lerin kararlılığı konusunda internette birçok yazı okumuş ve aklınız karışmış olabilir. SSD’lerin belirli sayıda yazma ve okuma sayısına ulaşabileceği ve ardından hata vermeye başlayacağı gibi birçok yorumla karşılamış olabilirsiniz. Tüm diskler gibi SSD’ler de bir süre sonra hata vermeye başlayacaktır. Ancak SSD’lerin mekanik disklerden daha hızlı mı bozulmaya başlayacağını ve kullanım ömürlerini artırmak için neler yapabileceğini bu yazımızda anlatacağız.

Genel olarak SSD’ler olağan dışı ve sert koşullara mekanik disklere göre daha dayanıklıdır. Çünkü hareket eden parçalar içermezler. SSD’ler kazara düşmelere, diğer şoklara, titreşime, ekstrem sıcaklıklara, manyetik alana; mekanik disklerden daha dayanıklıdır. Küçük yapılarından ve düşük enerji tüketimlerinden dolayı dizüstü bilgisayarlar ve mobil platformlar için biçilmez kaftandır.

SSD’ler NAND flash yongaları kullanıyor. NAND, diğer bilgisayar terimleri gibi bir şeyin kısaltması değildir. “NOT AND” olarak bilinen mantıksal terimden ismini alır. NAND anahtarı, tüm girdileri doğru ise yanlış şekilde çıktı veren mantıksal bir anahtardır. Dijital sistemlerde mantıksal anahtarlar sıklıkla kullanılıyor.

 

NAND hafıza ise; enerji kaynağı kaldırıldığında bile veriyi tutan geçici olmayan katı hal hafızayı ifade ediyor. NAND depolama birimleri kullanım ömrünü de belirleyen çeşitli özelliklere sahiptir. Veri bir NAND hücresine yazıldığında (programlama), aynı veriye yeni bir veri yazılacağı zaman mevcut verinin silinmesi gerekiyor. NAND, voltaj uygulayarak elektronlar yardımıyla programlama ve silme işlemlerini gerçekleştirir. Elektronların konumu ve sayısı akım miktarını ve hücrede depolanacak veriyi belirliyor. (1 ya da 0)

Yazma ve silme işlemleri için elektronlar yalıtkan bir maddenin içerisinde iletildiği için zamanla bu yalıtkan madde aşınmaya başlayacaktır. Bu süre NAND tasarımı içerisindeki her hücre için değişmektedir. Sonuç olarak yalıtkan madde elektronları olması gerektiği konumda tutamayacak bir noktaya gelecektir. Programlama/silme döngü sayısı SSD kararlılığını belirleyen en önemli faktörlerden birisidir. Ancak terabayt cinsinden yazılan veri ve hatalar arasındaki ortalama süre (MTBF) de kararlılığı etkiliyor.

SSD üreticileri ürünlerini tanıtırken bu verileri de paylaşarak diskiniz ne kadar dayanacağını ya da kullanımınız için uygun olup olmadığını anlamanızı sağlıyor.

Programlama/Silme Döngü Sayısı : Bu döngü NAND hücresine verinin yazılıp silinip sonra tekrar yazılmasını ifade ediyor. SSD’nin kaç döngü dayanacağı ise kullanılan teknolojiye göre değişiyor ve 500 ile 100,000 arasında bir değer alıyor.

Toplam Yazılan Veri (Terabayt) : SSD hata vermeden önce yazılabilecek toplam veri miktarının terabayt cinsinden ifadesidir. Örneğin Samsung 860 EVO SSD’lerin 250 GB modeli için 150 terabayt yazma garantisi vardır. 1 TB’lık modelin ise 600 terabayt garantisi mevcuttur.

MTBF : Hatalar arasındaki ortalama zaman değeri ürünün beklenen çalışma süresi üzerinde nasıl kararlı kaldığını belirten süredir. Örneğin bir mekanik sabit diskin MTBF değeri 300,000 saatken SSD’nin 1.5 milyon saattir. Ancak bu SSD’nizin bu kadar saat dayanacağını belirtmiyor. Örnek bir SSD setiyle hataların ne kadar zamanda ortaya çıkacağını belirtiyor. 1.2 milyon saatlik MTBF değeri, günlük ortalama 8 saat kullanımda; 1,000 SSD’nin her 150 günde ya da yılda iki kere hata vereceğini belirtiyor.

SSD Türleri

Farklı SSD türleri mevcuttur ve genel olarak SSD’ler dört farklı NAND hücre teknolojisine sahiptir. SLC, MLC ve TLC: SSD Yongaları Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey yazımızda bu türleri sizlere anlatmıştık. Kısaca özetlemek gerekirse;

  • SLC (Single Level Cell) – Hücre başına sadece bir bit depolar. Sadece 1 ve 0 depolandığı için elektron konumları arasını kapalı tutmak gerekmez. Sadece akımın ayarlanması yeterlidir.
  • MLC (Multi Level Cell) – Her hücrede iki bit’lik veri depolar. Voltaj basamakları daha karmaşıktır. 00, 01, 10 ve 11 arasında ayrım yapmak gerekir. Göç eden elektronlar da önem kazanır ve yalıtkan maddenin önemi daha artar.
  • TLC (Triple Level Cell) – Her hücre için üç bit’lik veri depolar. Göç eden elektronlar MLC’ye göre daha fazla etki yaratır. Bu yüzden tolerans gösterilebilecek yalıtkan aşınma miktarı daha azdır.
  • QLC (Quad Level Cell) – Her hücre için dört bit’lik veri depolar. Çok daha iyi yalıtkan maddeye ihtiyaç duyar.

QLC, okuma odaklı iş yükleri için daha uygundur. Çünkü NAND hücreler veri yazıldığında daha çok aşınır. Çok sayıda veri yazılıp silindiğinde yalıtkan da daha çabuk aşınacaktır. Eğer NAND hücresi bu aşınmaya tolerans gösterebilecek bir yapıdaysa okuma/yazma karışık erişimler için daha uygundur.

NAND hücre başına daha az bit depolanması, daha kararlı ve daha enerji verimli teknoloji kullanılması oldukça önemlidir. Ancak tüm bunlar maliyeti arttırır. SLC SSD’ler teknik olarak en kararlı SSD’ler olarak karşımıza çıkar. Eğer okuma işleminden daha çok yazma yapacağınız bir SSD arıyorsanız kullanılan NAND yongasına doğru karar vermeniz çok önemli olacaktır. Eğer genel bilgisayar kullanımı için SSD alıyorsanız bu sizin için daha az önem taşıyacaktır.

SSD Seçimini Kararlılık Faktörleri Nasıl Etkiler?

SSD’yi nasıl kullanacağınıza bağlı olarak bu faktörler önem kazanıyor. Üreticiler bazen SSD’leri tasarlandığı iş türüne göre tanıtıyor. (Yazma ağırlıklı, okuma ağırlıklı, karma kullanım gibi) Bazı üreticiler de belirli bir SSD için kullanıcılara uygun düzeyde kararlılık ve kapasite sunan seçenekler sunuyor. Örneğin çok sayıda yazma iş yüküne sahip bir işletme depolama kapasitesinin aksine kararlılığı tercih edebilir. Ya da az sayıda yazma iş yüküne sahip bir kullanım şeklinde daha fazla depolama kapasitesi tercih edilebilir.

SSD’nizin Bozulduğunu Nasıl Anlarsınız?

SSD’niz de bir süre sonra hata verip bozulacaktır. Ancak bu olmadan önce farkında olmanız gereken uyarı işaretleri vardır. Sonu gelen mekanik disklerden gelen sesleri hatırlarsınız. SSD’ler hareket eden parçalara sahip olmadığı için duyulabilir bir uyarınız olmayacak. Bu yüzden aşağıdaki olaylara dikkat edip verilerinizi sağlama almalısınız.

  1. Kötü Sektörleri İçeren Hatalar : Mekanik disklerdeki kötü sektörlere benzer şekilde SSD’lerde de kötü sektörler bulunur. Bilgisayar bir dosyayı okumaya ya da yazmaya çalışır. Ancak bu olması gerekenden uzun zaman alır ve sonunda hata ile karşılaşılır ve sistem karşınıza bir uyarı çıkarır.
  2. Dosyaların Okunup Yazılamaması : Kötü sektörler dosyalarınızı iki şekilde etkileyebilir. İlk olarak bilgisayarınız sürücüye bir dosyayı yazarken kötü sektörü tespit edebilir ve veri yazmayı reddedebilir. Ya da bilgisayarınız veri yazıldıktan sonra kötü sektörü tespit eder ve veriyi okumayı reddeder.
  3. Dosya Sisteminin Onarım Gerektirmesi : Bilgisayarınızın düzgün kapatılamadığına dair bir hata mesajı alırsanız bu da SSD’nizin kötü sektör geliştirdiğine ya da başka sorunlara işaret edebilir.
  4. Açılış Sırasında Yaşanan Çökmeler : Bilgisayarınız açılırken yaşanan çökmeler diskinizle ilgili bir soruna işaret edebilir. Böyle bir durumda diskin tamamen bozulma ihtimaline karşın verilerinizin tamamını yedeklemelisiniz.
  5. Sürücünün Sadece Okunabilir Duruma Gelmesi : Sürücünüz disk üzerine hiçbir veri yazılmayacak hale gelebilir ve sadece okumaya izin verebilir. Böyle bir durumda neyse ki verilerinizi diskten alabilirsiniz.

Sonuç

Sonuç olarak SSD’lerin mekanik disklerden daha az dayanıp dayanmayacağı disklerde kullanılan teknolojiye ve kullanım amaçlarına bağlıdır. Mekanik diskler bazı amaçlar için daha iyiyken SSD’lerin kullanım alanları farklıdır. Ancak genel anlamda SSD’lerin mekanik disklere göre daha fazla dayanması beklenir.

SSD’nizin ne kadar dayanacağı sadece kullanılan yonga tipine göre değil kullanım şeklinize göre de değişecektir. Bu yüzden kullanım şeklinize en uygun SSD’yi tercih etmelisiniz. SSD’lerin de mekanik disklerin de avantajlı ve dezavantajlı olduğu durumlar mevcuttur. Ancak genel olarak baktığımızda hız, kararlılık, boyut, güç tüketimi açısından SSD’ler çok daha avantajlıdır.

SSD kullanıcıları muhtemelen disklerini bozulduğu için değil de yeni bir teknolojiye ya da daha fazla depolama kapasitesine geçiş için değiştireceklerdir. Normal bir kullanım altında SSD’lerin yıllarca dayanacağını ön görmek mümkündür. Eğer bilgisayarınızı 3-5 sene içerisinde yeniliyorsanız SSD’nizin bu süre içerisinde dayanıp dayanmayacağını endişe etmenize gerek olmayacaktır.

SSD’nizin önceden vereceği uyarılara dikkat edin ve her zaman dosyalarınızın yedeğini alın.