Anasayfa Makale Veriler Nasıl ve Nereye Yedeklenmeli?

Veriler Nasıl ve Nereye Yedeklenmeli?

Veriler Nasıl ve Nereye Yedeklenmeli?

Kaybetmek istemediğiniz verileri nasıl yedekleyebilirsiniz? Hangi yöntem mantıklı ve güvenli?

Hepimizin gerçekte ve sanal dünyada kaybetmek istemediği bazı şeyler var. Anılar, resimler, şarkılar veya bir öğrencinin binbir emekle hazırladığı bitirme tezi… Bu listeyi daha da uzatabiliriz. Bunların her biri değerli veri kategorisinde. Kim ister haftalarca yazdığı tezin yedeğini almadığı için kaybolup gitmesini? Veya bir mühendislik şirketi sahibi olduğunuzu düşünün. Mühendislerinizin yıllarca çalıştığı projenin yedeklenmediği için kaybolma ihtimali oldukça korkutucu.

Bu yazımızda yedeklemenin önemini ve yedeklemekten daha zor hem de daha meşakkatli bir mesele olan yedekleri nasıl güvenle muhafaza edebileceğinize değinmeye çalışacağız.

Yedekleme Stratejisi

İster sıradan biri olun, ister bir şirketin sahibi veya çalışanı. Yedeklemeye değecek verileriniz varsa uygun bir yedekleme stratejisi belirlemelisiniz. Yedeklerin hem güvenilirliği hem de düzeni açısından bir strateji belirlenmesi gerekir. “Yedekler kurum içi mi tutulacak, kurum dışı mı?” veya “Veriler nerede, ne şekilde saklanmalı?” gibi soruları ihtiyaçlarınız doğrultusunda cevaplamanız size stratejinizi oluştururken yardımcı olacaktır.

Yedekleme Stratejileri 1: Bulut

Ev ve kurum dışı çok iyi ve güvenilir bir yedekleme çözümü arıyorsanız, tercih etmeniz gereken çözüm bulut yedekleme olmalı. Resimler, anılar veya yazılarınızı güvenilir bulut servislerinde saklayarak yerelde de yedekleme yaptığınızı düşünürsek, daima üçüncü bir yedeğe sahip olursunuz.

Günümüzde milyar dolarlık bir sektör haline gelen bulut depolamada, değerli verileriniz bu hizmeti veren şirketlerin politikasına uygun ise güvenli bir şekilde makinelerinde tutulmakta. Bulut yedekleme çözümlerinin en hoş yanı ve bir o kadar da kimi zaman tehlikeli olan yanı, verilere gerekli yetkiye ve parolaya sahipseniz uzaktan erişebilmeniz.

Örneğin bir sunumunuz var ve sunu dosyasının bulunduğu flash bellek evde kaldı. Eğer bulutta yedeğiniz var ise şanslısınız. Kolayca sunu dosyanızı geri edinebilirsiniz.

Bulut depolamanın tehlikeli yanı ise, bu servisi kullanırken verilerinizin güvenliği için belirlemiş olduğunuz parola zayıf ise veya başkaları tarafından ele geçirilirse verilerinize izinsiz erişilebilmesidir. Ya da bulut sağlayıcıdan kaynaklanan bir güvenlik açığı yüzünden özel verileriniz dışarıya sızabilir, sağlayıcıda açık olmasa bile dalgınlıkla verileri herkese açık hale getirebilirsiniz.

Yine de gerekli güvenlik tedbirlerini aldıktan sonra şirketler ve bireysel kullanıcılar için bulut yedekleme oldukça mantıklı bir çözüm.

Kurumsal çapta da Microsoft Azure, Amazon S3, IBM, Oracle bulut servisleri ve benzer şekilde birçok devin sunmuş olduğu bulut hizmetleri bulunmakta. Güvenilir bulut sağlayıcıları verilerinizin kaybolmasını önlemek veya uzaktan izinsiz erişilmesini engellemek için güvenlik ve yedeklerin muhafazası konusunda oldukça hassas davranırlar.

Şirketinizde yalnızca kurum içi yedekleme varsa verilerin muhafazası için ekstra özen gerekir. Cihazlarınızın, disklerinizin ve altyapılarınızın çıkabilecek bir yangın veya arızada çökebileceğini göz önüne alırsak, önemli verilerin bir kopyasının da şirket dışında yüksek güvenilirlik sağlayan bulut çözümlerinde barınması çok daha mantıklıdır.

Veriler Nasıl Yedeklenir, Yedekleme Yaklaşımı Ne Olmalı?Bireysel Kullanıcılar için Bulut Yedekleme Çözümleri

Şu ana kadar bulut yedeklemenin bireysel kullanımından çok kurumsal işler için kullanımına değindik. Bireysel kullanıcılar için de OneDrive, Google Drive, DropBox gibi bulut servisleri bulunuyor. Bu sağlayıcılar sunmuş oldukları araçlar, belirli kapasiteye kadar ücretsiz alan ve basit arayüz ile bireysel kullanıcılara oldukça kolay ve güvenli şekilde veri yedekleme imkanı tanıyor. Örneğin Windows ile beraber gelen Microsoft OneDrive aracı bunlardan birisi.

OneDrive aracı, OneDrive klasörüne göndermiş olduğunuz değerli verilerinizi bulut hesabınızla senkronize eder. Araç sayesinde “Belgeler”, “Resimler”, ve “Masaüstü” klasörlerini de senkronize olacak şekilde ayarlayabilirsiniz. Microsoft OneDrive ücretsiz olarak 5 GB, 1,99 ABD dolarına 50 GB depolama alanı sunmakta. Eğer Office Online kullanıcısıysanız ayda 6,99 dolar veya yılda 69,99 dolar karşılığında 1 TB alan edinebilirsiniz.

Veriler Nasıl Yedeklenir, Yedekleme Yaklaşımı Ne Olmalı?Google ekosisteminde ise OneDrive aracına rakip olarak Google Backup and Sync Tool bulunuyor. Microsoft OneDrive’dan daha esnek olmasıyla öne çıkan Google Backup and Sync Tool ile senkronize edilecek başka klasörler de ekleyebilirsiniz. Fotoğraf yükleme gibi işlemler için birtakım sıkıştırmalar uygulanarak sınırsız depolama alanı da sunar. Çektiğiniz fotoğraflar sıkıştırmaya uğramasın diyorsanız limitli olan Google Drive sürümünü deneyebilirsiniz. Sınırsız kapasitede ücretsiz olan yedekleme hizmetinde resimler 16 MP’e düşürülerek sıkıştırılır.

NAS Yedekleme ve NAS Sistemler

Kurum içinde veya kendi ağınızda barınan bir yedekleme çözümü istiyorsanız NAS çözümleri tam size göre. Yedekleme ve veri depolama amaçlı kullanım için özel üretilmiş NAS diskleri ve NAS kutuları (disklerin yerleştirildiği ve yedekleme işlerinin yönetimini yapan kutuya denir) işinizi görecektir.

Eğer küçük bir işletmede kullanılacaksa, tavsiyemiz verilerin en az iki NAS sisteminde depolanması yönünde. NAS sisteminin tamamen bozulması çok yaşanan bir durum olmasa da söz konusu veriler önemli ise buna değer.

Veriler Nasıl Yedeklenir, Yedekleme Yaklaşımı Ne Olmalı?

Bir Diğer Yedekleme Çözümü: Sistem İmajı Almak

Bir sistemi baştan temiz bir şekilde kurmak yerine imaj alıp daha sonraları imajı kurmak için birtakım nedenler vardır. Temiz bir kurulum yapmak genelde imajı yüklemekten ve sonrasında gelen bir dünya yamayı ve güncellemeyi yapmaktan daha kolay. Sistem imajları daha çok aşağıdaki nedenlerden dolayı alınır:

  • Birebir aynı konfigürasyona sahip birden fazla bilgisayarı hızlıca kullanıma hazır hale getirmek için.
  • Temiz kurulum sonrasındaki ince ayarlar ve yazılım kurulumları ile uğraşmamak için.

Sistem imajları pratik bir çözüm olsa da Microsoft’unYedekleme ve Geri Yükleme” aracını Windows 8 ile kaldırarak bu alışkanlığı terk ettirmek istediğini görüyoruz.

Sistem imajlarının bir güzelliği de gerekli konfigürasyonları yaparak ağ üzerindeki diğer makinelerin kopyasını oluşturabilir, çıkabilecek aksaklık durumunda hızlıca sistemi bu imajdan geri yükleyebilirsiniz.

İlerleyen zaman içerisinde gelen tepkilerden ötürü Microsoft, Windows 10 üzerinde denetim masası altındaki “Sistem ve Güvenlik” başlığı altında “Yedekleme ve Geri Yükleme” özelliğini tekrar ekledi.

Windows üzerindeki araçta geri yükleme yaparken, sistem yedeği ile ilgili bir sınırlama seçeneği bulunmaz. Tüm sürücüyü gösterir ve dosyaları tek tek seçerek yükleyemezsiniz. Ağdaki paylaşım için bir ağ kullanıcı adı ve parolasını ister, tüm genel erişim için gerekli haklara sahip olmasına rağmen işaretlenen sürücünün kök dizinine kopyalamayı, yedeklemeyi yapar. Buna benzer şeylerde uzak sisteme ait erişim bilgilerini sağlamalısınız.

Windows, imaj alma konusunda öncekine nazaran çok daha iyi bir seçenek olan “bootable” kurtarma imajı oluşturabilmeye imkan tanır. Önceki Windows sürümlerindeki yedekleri yüklemek oldukça sancılı bir hale gelebiliyordu. Şimdi ise kurtarma diski formatında bir kurulum çok daha iyi olacaktır.

İmajı Alınan Windows Nasıl Geri Yüklenir?

Eğer sistem imajını üçüncü parti (Acronis, CloneZilla gibi.) yazılımlar ile aldıysanız, yine bu yazılımlar yardımıyla veya bootable imaj ise önyükleyerek geri sisteme yükleyebilirsiniz. Eğer normal Windows aracını kullandıysanız ve masaüstü halen erişilebilir durumda ise, arama çubuğuna “Kurtarma” yazıp “Gelişmiş Başlangıç” sekmesinde sistemi yeniden başlatın.

Sistem yeniden başladıktan sonra “Sorun Giderme” kısmından “Gelişmiş Seçenekler” kısmına ulaşın. Oradan “Sistem Görüntüsü Kurtarma” seçin. Bu süre zarfında bilgisayarınızda imajın bulunduğu diskin takılı olması gerekli. Sistem yeniden başladıktan sonra komut isteminde olan bitenleri takip edin.

Alternatif İmaj Alma Yöntemi – CloneZilla

Linux tabanlı ve açık kaynak kodlu bir proje olan CloneZilla aracılığıyla da sistem imajı almak mümkün. Windows’un yerleşik imaj özelliğine kıyasla CloneZilla çok daha özgürlük sağlasa da imaj almak için “bootable” şekilde CloneZilla’yı önyüklemek gerekir. Profesyonel kullanıcılar ve yazılımın arayüzünü kavramış kullanıcılar için CloneZilla ile imaj almanın Windows’un imaj alma aracına göre çok daha sağlıklı ve iyi olduğunu düşünüyoruz.

Veriler Nasıl Yedeklenir, Yedekleme Yaklaşımı Ne Olmalı?

RAID Yapmak Yedekleme Değildir

Şu ana kadar yazılımsal açıdan yedeklerin nasıl alınabileceğini ve muhafaza edilebileceğine değindik. Bu başlık altında ise alınan yedeklerin donanımsal muhafazası esnasında en çok yapılan hatalardan birisine göz atacağız.

Bilgisayarınıza yalnızca RAID yapmak iyi bir yedekleme yöntemi değildir. Yedekleme işleminde halihazırdaki depolanan ortamdan başka bir yerde verilerin bir veya daha fazla sayıda kopyası oluşturulur. Asıl bilgisayarın veya diskin başına bir şey gelmesi gibi bir durumda bu kopyalar imdadınıza yetişir.

RAID’i genelde birçoğumuz kazandırdığı performans ve yedekli sistemlerdeki işlevselliğin artırılarak güvenilirliğin yükselmesi nedeniyle yaparız.

1, 5 ve 6 kombinasyonunda yapılan RAID’lerde tüm disklerin arızalanması olasıdır ve buna rağmen sistemin kullandığı aynalama ile yereldeki verilerin kurtarılması bir şekilde sağlanabilmekte. RAID 5’de ise üçten daha fazla diskteki arıza çözüme kavuşurken, RAID 6 dört veya çok daha fazla sayıda diskle çalışan iki diskin arızasının çözüme kavuşmasını sağlayabilir.

RAID ile yapılması mantıklı olmayan şeylerden birisi de bunu yedeklemede kullanmak. RAID’in hepsinin başarısız olması göz önüne alındığında, sürücülerdeki tüm veriler kaybolacak ve RAID olduğu için kurtarma işleri daha da zor olacak. RAID aynı zamanda dijital verilerdeki bilinmeyen bozulmaya (bitrot) engel olmaz. BTFS veya ZFS gibi dosya sistemleri bunun için dosyayı sağlama amaçlı bir koruma sunmakta fakat bu Windows sistemler tarafından desteklenmez.

Bütün bu nedenlerden ötürü, RAID yerine gerçek ve daha kesin bir koruma sağlayan yedekleme çözümlerine sahip olmanızı öneririz.

Bedava Bulut Servisleri

Günümüzde birçok ücretsiz bulut depolama servisi bulunmakta. Kimileri bir nevi deneme sürümü gibi kısıtlı bir alanda depolamaya imkan sunarken, kimisi de tamamen sınırsız depolama imkanı sunuyor. Çok bilindik olmayan ve sınırsız depolama sunan sağlayıcılardan uzak durmakta yarar var zira güvensiz servislerde verilerinizin güvenliği ve gizliliği tehlikeye girebilir. Çok kritik ve önemli verileriniz için güvenilir büyük sağlayıcılardan birine ücret ödemenizi tavsiye ederiz.

Daha mantıklı ve güvenli olan, önerebileceğimiz ücretsiz bulut servislerinden ilki Google Fotoğraflar. Fotoğraflarınızı sıkıştırarak boyutlarını küçültür (resmi 16 megapiksele indirir) ve sıkıştırmayı kabul ederseniz sınırsız fotoğraf yedeklemenize imkan tanır. Google’ın kullanmış olduğu sıkıştırma ve yapay zeka teknolojileri sayesinde neredeyse orijinali ile sıkıştırılmış arasında belirgin bir fark göremeyeceğinizi söylemek mümkün. Google Fotoğraflar, 30 dakikadan daha kısa olan 1080P videolar için de depolama imkanı tanır. Google Fotoğraflar’ın daha çok mobil cihazlarda kullanıldığı hesaba katılırsa, oldukça iyi bir video saklama imkanına sahip olduğunu anlayabiliriz.

Veriler Nasıl ve Nereye Yedeklenmeli?Resim saklama konusunda Google’ın hizmetine bir diğer alternatif ise Flickr. Yüksek kalitedeki resimlerinizi ücretsiz şekilde 1 TB alanda depolayabilirsiniz.

Sadece resimleri değil, tüm dosyaları depolamak istiyorum derseniz Mega, OneDrive, Google Drive ve DropBox, MediaFire gibi güvenilir ve saygın bulut sağlayıcılarından belirli kapasitelerde ücretsiz bulut depolama alanı elde edebilirsiniz. Bu sağlayıcıların ücretsiz sunduğu hizmetler bir nevi deneme sürümleri gibidir. Ücretsiz olarak sunulan alan yeterli gelmezse ve daha fazlasına ihtiyaç duyarsanız belirli bir ödeme yapmalısınız.

Sonuç

Bu yazımızda sizlere uzunca kurumsal yedekleme çözümlerinin bir kısmından, bulut depolama çözümlerinden, NAS ve sistem imajlarından bahsetmiş olduk. Yedekleme yaklaşımınızı belirlerken makale başında da dediğimiz gibi ihtiyaçlarınıza ve sistemlerinize uygun yolu seçmeniz en doğrusu. Neyi yedek alacağınıza göre yedeklemenin türü, yolu ve nerede yedekleneceği değişebilir.

Sıradan bir ödev dosyası veya resim depolamak için güvenilir olan ücretsiz bulut depolama hizmetleri kullanılabilirken, öbür yanda bulutta bile tutulamayacak kadar değerli şirket içi projelerinizin yedeklenmesi için NAS çözümlerinden yararlanmak, büyük bir yedekleme altyapısı kurmak mantıklı olabilir.

Yazımızın konusu aktif olarak kullanılan verileri yedeklemek üzerineydi. Verileri arşivleyip saklamak ise daha ayrı bir konu. Kurumlar ve kişilerin bazı verileri çok uzun süreler boyunca, belki de yıllarca saklaması gerekebilir. Bu arşivleme ve arşiv yedekleme ile alakalı bir alan olduğu için yaklaşımlarınız da ona göre değişmeli. Arşivlenmesi gereken bir veri varsa; nerede saklanacak, nasıl saklanacak, güvenliği ve güvenilirliği nasıl sağlanacak gibi şeylere dikkat etmelisiniz.

Sonuç olarak bireysel kullanımlar için normal bulut depolama hizmetlerinin yeterli olduğunu, işin içerisine çok değerli ve yedekleme stratejisinin değişmesini gerektirecek bir veri varsa ona göre yaklaşımın şekillenmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Sizlerin de kullandığı önerebileceğiniz bulut servisleri veya yedekleme çözümleri var ise yorumlarda belirtebilir, sorularınız için Technopat Sosyal’de konu açabilirsiniz.