Anasayfa Video Anakart Nedir?

Anakart Nedir?

Bilgisayarı oluşturan ve bütün donanımların üzerinde konumlandığı anakart nedir, bu videomuzda anlatıyoruz.

Bilgisayar sistemleri, pek çok elektronik parçanın uyumla bir araya gelmesinden oluşan elektronik cihazlardır. İşte bu cihazların yapılarının en temelinde yatan donanımlardan biri olan anakart, diğer bütün donanımların bağlandığı ve hepsinin bir arada toplandığı temeli oluşturur.

Peki anakartların tek işlevi donanımların üzerinde toplanması mıdır? Elbette hayır, anakartların birçok özel ve önemli yanı vardır. Üzerine bağlanan diğer temel bileşenlerin düzenlenmesi, aralarında iletişimin sağlanması ve donanımlara gereken gücün aktarılması gibi işlerin tamamı anakartlar üzerinden gerçekleşir.

Anakartlara Genel Bakış

Bir bilgisayar anakartı genelde işlemci, RAM, ekran kartı gibi temel bileşenlerin arasında bağlantıyı sağlayan donanımdır. Çeşitli amaç ve boyutlardaki bilgisayarlar için özel anakartlar bulunur. Her anakart belirli donanımları desteklerler ve bu nedenle her işlemci veya bellek ile çalışmazlar. Aynı zamanda desteklenen bileşenlerin bağlanacağı yuvalar da çeşitli bileşenlere ve üreticilere göre değişebilmektedir.

Ancak bu genelde yalnızca bir bilgisayarın açılmasını sağlayacak en temel bileşenler için geçerli olan kural.  İşlemci, bellekler, ekran kartı ve güç kaynağı dışındaki diğer bileşenlerden olan sabit disklerin hangi anakarta takıldığının pek önemi yoktur zira neredeyse hepsinde çalışırlar. Dikkat edilmesi gereken uyum, en temel bileşenler içindir.

Bir Bilgisayarda Anakart Nerede Bulunur?

Bilgisayarların çoğunda anakartlar kasanın içinde, en görünür yerinde bulunur. Neredeyse bütün güç kablolarının ve çeşitli diğer bağlantıların takıldığı bir devre kartı görüyorsanız, bunun anakart olduğundan emin olabilirsiniz. Laptoplarda ise genelde arka kapağın altında yer alırlar.

Masaüstü bilgisayarların aksine dizüstü bilgisayarların anakartlarında kablo karmaşıklığı olmaz. Bu bilgisayarlarda anakartın üretim kalitesi, dayanıklılığı çok daha önemli hale gelir. Zira masaüstü bilgisayarlarda değişimi mümkün olan bağımsız bileşenler anakarta takılırken, çoğu dizüstü bilgisayarda CPU ve GPU gibi temel işlem birimleri dahili şekilde bulunur. Yani kalitesiz bir anakartın kullanıldığı cihazların diğer donanımları da pek uzun ömürlü olmayacaktır.

Anakartlarda Bulunan Bileşenler

Anakartlarda çeşitli amaçlarla kullanılan bazı özel bileşenler bulunur. Bu bileşenler de anakartları oluşturan kritik parçalardır. Bu bileşenlerin ve diğer devre elemanlarının bir araya getirilmesiyle anakartlar üretilir.

Genelde bir anakart üzerinde 29’a yakın bileşen bulunur. Biz bunlardan yalnızca en önemli olanlarına değineceğiz.

  • Genişleme Slotları (PCI-Express, PCI gibi): Bu slotlar ve veri yolları yardımıyla ekran kartları, SSD’ler ve harici ethernet bağlantıları yapmaya yarayan çeşitli donanımlar bilgisayara bağlanabilir.
  • 3 veya 4-Pin Kasa Fanı Konektörü: Adından da anlaşılabileceği gibi kasanın önünde veya arkasında bulunan fanların güç bağlantısının yapıldığı yerdir.
  • Arka Bölme Bağlantıları: Genelde kule tipi bilgisayar kasalarına monte edilmiş anakartlarda; monitör, klavye, fare gibi temel çevre birimlerinin bağlanabileceği kısmın denk geldiği kasanın arkasındaki bağlantı noktasına denir.
  • Heatsink veya Soğutma Blokları: Anakart üzerinde güç beslemesi yapan veya güç çeken devre elemanlarının soğutulmasını sağlayan, bakır veya kimi zaman alüminyum metalden yapılmış küçük soğutma bloklarına denir. Aktif olarak çalışan bu bileşenler hasar almasın diye yeterince ısıyı emecek şekildedirler.
  • 4-Pin İşlemci Güç Konnektörü: AMD veya Intel işlemcilerin güç bağlantısı yapılan, 12V gerilim sağlayan konektör. İkisi topraklama, ikisi de 12V DC gerilim sağlayan 4 adet pinden oluşur. Anakart üzerindeki 4 adet sarı renkteki pin girişine bağlanır.
  • Elektromanyetik Bobin: Metal bir yapının etrafına dairesel şekilde bakırın sarılmasıyla oluşturulmuş devre elemanlarından biridir. Bobinler anakartlarda daha çok güç dengesizliklerini önlemek amacıyla kullanılır. Daha çok zaman içerisinde çıkardığı ufak cızırtı veya hafif uğuldaması ile bilinir.
  • İşlemci Soketi: İşlemcilerin anakarta yerleştirildiği yer. Üç çeşit işlemci soketi bulunur. Birisinde pinler işlemci üzerindeyken, birisinde pinler anakart üzerinde bulunur. BGA adını verdiğimiz soket türündeyse işlemci anakartın kendisiyle tümleşik halde gelir.
  • Kuzey Köprüsü: PAC (PCI/AGP Controller) olarak da bilinen kuzey köprüsü, anakartlarda işlemci ve belleklerle beraber PCI, AGP veri yollarını da kontrol eden birimdir. Bu donanımlar arası iletişim kuzey köprüsüyle sağlanır. Güney köprüsünden en temel farkı ise bu donanımlarla doğrudan bağlı olmasıdır. Aynı zamanda güney köprüsünün CPU, RAM ve grafik birimiyle olan bağlantıyı da sağlayan bir köprü görevi görür. Günümüzdeki anakartlarda yalnızca bir tanedir fakat eski bilgisayar sistemlerinin bazılarında birden fazla da olabilirler. Genelde PCI veri yolunun kuzeyinde bulunur.
  • RAM slotları: Anakartlar üzerinde belleklerin takıldığı yuvalardır. Genelde 2, 4 veya 8 tane bulunabilmektedir. Günümüzde masaüstü bilgisayarlarda DDR, laptoplarda ise SODIMM tipi belleklere uygun slotlar mevcuttur.
  • Firmware Çipi: EEPROM çipi kullanılan bu parça, içerisinde anakartın tüm mantıksal çalışmalarını düzenleyen BIOS veya UEFI BIOS yazılımını barındırır.
  • Güney Köprüsü: Anakart üzerindeki birçok bileşenin yönetildiği kısımlardan biridir. Sabit disk kontrolcüleri, giriş/çıkış kontrolcüleri ve bazı diğer entegre donanımlar buraya bağlı olurlar.
  • Çipsetler: Çipsetler veya diğer adıyla yonga setleri, anakart üzerindeki CPU, RAM ve giriş/çıkış işlemlerine ait veri aktarımlarını yöneten en temel bileşenlerden birisi. Anakartta kullanılacak diğer bileşenlerin çoğu çipsete uyumluluk hesaba katılarak yerleştirilir.
  • VRM: Açılımı “voltaj regülatör modülü” olan bu ufak modüller yardımıyla işlemcilere aktarılması gereken güç ayarlanır. Bir anakart ne kadar iyi malzeme kalitesi ve VRM’lere sahipse, işlemcinin de o kadar iyi hız aşırtma potansiyeli olur.
Asus Z170 Pro Gaming
Technopat incelemesinden bir anakart görseli. Sağda RAM slotları ve ortada kapağı kapalı bir işlemci soketi bulunuyor. Çeşitli güç bağlantılarını da buradan görmeniz mümkün.

Anakart Boyutları ve Form Faktörleri

Günümüz bilgisayar anakartlarında en bilinen ve yaygın olan form faktörleri ATXmicroATX, Mini-ITX ve Mobile-ITX’dir. Büyük kasalara ihtiyacın duyulacağı ve çok sayıda bileşenin takılacağı anakartlar genelde ATX olurken, daha mütevazi ve küçük boyutlarda olanlar ise microATX ve ITX kart çeşitleri oluyor.

Bir Anakartta Kaç Adet Bağlantı Yuvası Bulunur?

Anakartlardaki yuva sayısının, bağlantı noktalarının veya slotların sayısı belirli bir standarda sahip değildir. Bir anakarttaki yuva ve slot sayısını öğrenmek için en iyi yol, üreticinin sağlamış olduğu kullanma kılavuzlarıdır.

Anakartlardaki Bağlantı Yuvaları Neden Farklı Renklere Sahip?

Anakartlardaki bağlantı yuvaları ve slotların genellikle farklı renklere sahip olmasının en temel nedeni kolay hatırlanabilir olmasıdır. Her slotun ve her bağlantı noktasının kendisine özgü renkleri sayesinde neyin nereye bağlanacağı kolayca hatırlanabilir. Kullanma kılavuzu kitapçıklarında veya rehberlerde anlaşılır şekilde anlatım yapabilmeye de olanak sağlanmış olur.

Bir Anakart Bilgisayar Kasasına Nasıl Bağlanır?

Eğer satın almış olduğunuz anakartla uyumlu bir kasaya sahipseniz, kasa üzerinde bulunan yuvalar ve anakartla beraber gelen vidalar yardımıyla kasanızın ve anakartınızın kullanma kılavuzu yardımıyla gereken bağlantıları sağlayabilirsiniz. Burada dikkat etmeniz gereken en önemli şey anakartınızı yerleştirirken kartınızın altında metal bir cisim kalmamış olmasıdır. Ufak bir vida yüzünden bile kısa devre olup anakartın kullanılamaz hale gelmesi mümkündür. Kasaya anakart nasıl yerleştirilir veya sistem nasıl toplanır merak ediyorsanız, Technopat Youtube kanalımızı takip edebilir, sistem toplama videolarımıza göz atabilirsiniz.

Dell ve HP OEM Anakartları Farklı mı?

Evet, diğer OEM üreticilerinin aksine Dell ve HP firmalarının üretmiş olduğu anakartlar, biraz daha farklı tasarımlara sahip olabiliyorlar. Her firma üretmiş olduğu modeller için uygun şekillerde anakartlar üretiyor. Bu değişiklikler genelde form faktörleri ve boyut bakımından olurken, kimi zamanlarda bunun ötesine de geçilebiliyor.

Genelde olumlu yönde olan bu değişiklikler için endişelenmenize gerek yok zira bilgisayarlarınız yine aynı şekilde çalışıyor. Masaüstü bilgisayarlar biraz daha serbestlik sunduğundan, OEM üreticiler tarafından sunulan anakartlar kullanıcı tarafından uygun bir başka kart ile de değiştirilebiliyor.

Cep Telefonlarında Ve Tabletlerde Anakart Var Mı?

Evet, cep telefonlarını da temelde mini bir bilgisayar gibi düşünebiliriz. Ama mobil cihazlarda genelde buna anakart değil, “logic kart” denilir. Bildiğimiz bilgisayarlar gibi takılıp çıkarılabilir belleklere, işlemcilere sahip değildirler. Akıllı telefonlarda inceliğin de önemli bir yere sahip olduğunu düşünürsek, bellek, CPU ve diğer bileşenlerin kart üzerinde yerleşik olması oldukça mantıklı. Yoksa cebimizde çok daha kalın cihazlar taşıyor olurduk.

Bu videomuzda anakartlar hakkında bilinmesi gerekenlere ve temel bileşenlere değindik. Sormak istedikleriniz için Technopat Sosyal’de konu açabilir, eklemek istediğiniz bir şey varsa yorumlarda belirtebilirsiniz.