Anasayfa Makale Bellek Hızı ve Bellek Gecikmesi Arasındaki İlişki Nedir?

Bellek Hızı ve Bellek Gecikmesi Arasındaki İlişki Nedir?

Bu yazımızda sizlere bellek gecikmesinden ve bellek frekansı ile ilişkisinden bahsedeceğiz.

DRAM belleklerin performanslarının hız ve gecikme ile doğrudan ilişkili olduğu su götürmez bir gerçek. Fakat bu ikisi çok yakın terimler olsa da, düşündüğünüz kadar yakın değiller.

Gecikmeler hakkında kulaktan dolma bilgiler

Her konuda olduğu gibi, RAM bellekler hakkında da maalesef kulaktan dolma bilgiler bulunuyor.

  • Çoğu kullanıcı, CAS gecikmesinin (CL değeri olarak bilinir) belleğin gerçek performansını yansıttığını düşünmektedir. Fakat yarıiletken alanında çalışan mühendisler, CAS gecikmesinin doğrudan bellek performansını göstermediğini söylüyor.
  • Çoğu kullanıcı ayrıca CAS değerinin frekans arttıkça arttığını ve frekans artışının etkisini nötrlediğini düşünür. Fakat DDR4-2400 MHz ve CL17 bir bellek ile DDR4-2666 MHz ve CL19 bir belleği kıyasladığımız zaman 2666 MHz frekansa sahip belleğin daha performanslı olduğunu görmekteyiz.
  • Aynı frekanslı iki bellek arasında kaldıysanız CAS değerini dikkate alabilirsiniz. CAS değeri düşük olan bellek, daha iyi bir seçim olacaktır.

Kulaktan dolma bilgilerin çıkış noktası gecikmenin tanımı olduğu için, gecikmeyi tekrar tanımlamak daha doğru olacaktır.

Bellek gecikmesi neyi ifade eder?

Gecikme paradoksu

Bellek gecikmesinin yanlış anlaşılmasının en büyük sebepleri, üreticilerin ve karşılaştırma yapan kişilerin CAS gecikmesini temel almasıdır. Bunun yanlış anlaşılmaya sebep olmasının nedeni; CAS gecikme değerinin, gecikme formülünün bir çarpanı olmasıdır. CAS gecikme değerleri sadece saat döngüsü (clock cycle) sayısını belirtir ve bu saat döngüsünün süresini bize vermez. Bu yüzden gecikme değerlerine direkt olarak performans göstergesi olarak bakmak yanlıştır.

Gecikme formülü sonucunda çıkan nanosaniyelik sonuca bakarak bir modülün diğerine göre ne kadar kararlı olup olmadığını anlayabilirsiniz. Formül sonucunda çıkan nanosaniyelik sonuç, belleğin dokümantasyonunda (datasheet) yer almaktadır. Dokümantasyondaki bilgiler genelde şuna benzer:

Teknoloji
 Frekans
Saat Döngüsü Süresi (nanosaniye)
CAS gecikmesi
Formül sonucu çıkan gecikme (nanosaniye)
SDR 100 8.00 3 24.00
SDR 133 7.50 3 22.50
DDR 333 6.00 2.5 15.00
DDR 400 5.00 3 15.00
DDR2 667 3.00 5 15.00
DDR2 800 2.50 6 15.00
DDR3 1333 1.50 9 13.50
DDR3 1600 1.25 11 13.75
DDR4 1866 1.07 13 13.93
DDR4 2133 0.94 15 14.06
DDR4 2400 0.83 17 14.17
DDR4 2666 0.75 19 14.25
DDR4 2933 0.68 21 14.32
DDR4 3200 0.62 22 13.75

Bellek gecikmesi neyi ifade eder?

Gecikmenin doğru tanımı ve gecikme formülü nedir?

Temel olarak gecikme, kontrolcüye komutun girilme anı ve verinin bellek içerisinde oluşumu arasındaki geçen süredir. Bellek kontrolcüsü belleğe komut gönderdiği anda veri, CAS tarafından işlenip saat döngüsüne dönüşmelidir, böylece kontrolcü tarafından istenen bellek adresi bilinir ve komut işlenmiş olur.

Bu bilgi dahilinde, bir belleğin gecikme değerini iki faktör belirliyor:

  • Verinin kaç tane saat döngüsünden geçtiği; ki buna CAS gecikmesi veya CL diyoruz,
  • Her saat döngüsünün süresi; bunu da nanosaniye ile ölçüyoruz.

Ve bu iki değeri çarpınca gecikmenin formülünü elde ediyoruz:

Gecikme (ns) = saat döngüsü süresi (ns) x saat döngüsü sayısı

Bellek teknolojisinin gelişimi süresince hızlar artarken, CAS gecikmesinin de arttığını görüyoruz. Bunun sebebi ise frekanslar arttıkça saat döngü zamanının doğal olarak azalıyor olmasıdır, böylece bellek daha fazla saat döngüsüne girebileceğinden dolayı kağıt üzerinde CAS gecikme değeri artmış oluyor.

Bellek gecikmesi neyi ifade eder?

Bu bilgiler ışığında nasıl bir bellek seçmeliyiz?

Bellek seçerken hem bellek frekansına, hem de gecikme değerine dikkat etmelisiniz. Sizin için en uygun bellek;

  • İşlemcinizin desteklediği en yüksek frekans hızına sahip olan,
  • Bütçenizin el verdiği şekilde en az gecikmeye sahip olan bellektir.

Ayrıca bellek yükseltmesi yapmayı düşünüyorsanız ve diğer belleği emekli etmek istemiyorsanız, gecikme değerlerinin ve voltajlarının birebir uymasını tavsiye ederiz. Aksi halde sisteminizde uyumluluk sorunlarının getirdiği kilitlenme, mavi ekran gibi kötü sürprizler ile karşılaşabilirsiniz.

Özet

Bu yazımızda sizlere bellek gecikmesinin neyi ifade ettiğini, bu doğrultuda nasıl bellek seçimi yapabileceğinizden bahsettik. Sorularınız için Technopat Sosyal‘i kullanabilir, bu yazı hakkındaki görüşlerinizi de yorumlar kısmında belirtebilirsiniz.