Anasayfa Makale QD-OLED Nedir? Yeni TV Teknolojisi Hakkında Her Şey

QD-OLED Nedir? Yeni TV Teknolojisi Hakkında Her Şey

QD-OLED TV

LED, OLED, QLED ve QD-OLED gibi bütün ekran teknolojilerinin hangi açıdan birbirlerinden farklı olduklarını anlamak, sıradan bir son kullanıcı için bir hayli zor olabilir. Bugün Samsung’un QD-OLED teknolojisini açıklarken aradaki farklara da değinerek aklınızdaki soru işaretlerini ortadan kaldıracağız.

QD-OLED Nedir?

Samsung tarafından geliştirilen -ve şirketin ticari olarak sadece OLED olarak bahsettiği- QD-OLED, düz ekran panelleri alanındaki en yeni ve en heyecan verici teknolojilerden birisi olma özelliği taşıyor. QD-OLED TV teknolojisi, pazar lideri Samsung tarafından desteklenen Quantum Dot (QD) ekran panelleri ve OLED ekran teknolojisinin bir kombinasyonu. Bu arada OLED ekran teknolojisi alanında, Samsung’un ezeli rakibi olan LG’nin baskın bir oyuncu olduğunu ve aynı zamanda diğer televizyon üreticilerine büyük OLED ekran panelleri sağlayan tek tedarikçi olduğunu da belirtelim.

İki ekran paneli türünün de farklı güçlü ve zayıf yönleri mevcut. Bunları birleştirmek, potansiyel olarak televizyon üretiminin fazlasıyla önemli olan üç unsurunu (canlı renkler, ışık sızması olmayan yüksek tepe parlaklığı ve koyu ve doygun siyahlar) elde eden parçaların toplamından daha büyük getiriler sağlayabilir.

QD-OLED TV
Samsung üretimi bir QD-OLED TV.

Ancak bu yeni panel teknolojisiyle ilgili olarak sorulması gereken şöyle önemli sorular var: Çalışma mantığı ne? Bu ekran teknolojisini barındıran ilk televizyon modelleri hangileri olacak? Ve bu zamana kadar OLED karşıtı bir kampanya yürüten Samsung neden aniden bir u dönüşü yaptı? What Hi-Fi? adlı internet sitesinin bu konuda paylaştığı makaleyi temel alarak hazırladığımız QD-OLED televizyon teknolojisine yönelik bu rehberin devamında, tüm bu soruları yanıtlamaya çalışacağız. Ancak ilk olarak QD-OLED hibrit bir ekran teknolojisi olduğu için bir bütün olarak ele almadan önce onu bir araya getiren bileşenleri tek tek açıklamamız gerek.

OLED Teknolojisinin Çalışma Mantığı Ne?

OLED (Organik Işık Yayan Diyot), iki iletkenin içinden bir akım geçirerek ışık yaymasına neden olan, organik karbon bazlı film kullanan bir ekran türüdür. Bir OLED televizyon, görüntü üretmek için OLED kaynaklarından gelen mavi ve sarı ışığı birleştirerek neredeyse beyaz ışık oluşturur. Bu ışık daha sonra kırmızı, mavi ve yeşil alt piksellerden oluşan bir renk filtresinden geçirilir.

OLED Avantajları

Bir piksel katmanından geçirilen ayrı bir arkadan aydınlatmayı temel alan geleneksel LCD televizyonların aksine, OLED’deki her bir piksel hem parlaklık hem de görüntü oluşturma ile ilgilenebilir. Her piksel aynı zamanda kendisinin ışık kaynağı olduğundan ve gerektiğinde tamamen karartılabildiğinden bu, siyah bir pikselin yanında bulunan parlak bir pikselin, siyah pikseli etkilemeden görünebileceği ve OLED’lerin son derece başarılı oldukları olağanüstü genel kontrastı meydana getirebileceği anlamına gelir.

Üstelik OLED ekran paneli teknolojisinin tek avantajı da bu değil. OLED teknolojisinde görüntünün bir LCD matrisinden geçmesi gerekmediği için görüş açıları geniştir ve OLED televizyonların genel yapıları ince ve hafiftir.

LCD ve OLED Panel Farkı

OLED Dezavantajları

Gelelim OLED ekran teknolojisinin dezavantajlarına. Her pikselin üretebileceği ışık miktarı, pikselin boyutu ve renk filtrelerinden gelen enerji emilimi ile sınırlı olduğu için OLED televizyonlar ortalama bir arkadan aydınlatmalı ekran teknolojisine sahip bir televizyon modelindekiyle aynı tepe parlaklığına ulaşma konusunda bir hayli zorluk çekerler.

LG, bu sorunun üstesinden gelmek amacıyla parlaklık seviyelerini denemek ve artırmak için beyaz bir alt piksel ekleyen bir WRGB piksel yapısı kullanmaya başladı. Ne yazık ki bu sistemin bazı dezavantajları mevcut ve bunlardan ilki, diğer alt piksellerin renklerini soldurma ihtimalinin bulunmasıdır. Bununla birlikte OLED ekran panellerindeki organik malzeme sürekli olarak stabil olmadığı için ömrü, üretmesi için tasarlandığı parlaklık miktarıyla ters orantılı olarak azalır. Yani uzun lafın kısası, tepe parlaklık seviyelerine ulaşmak için beyaz alt piksellerden yararlanılması, televizyonunuzun yaşam süresinin kısalmasına neden olabilir.

OLED televizyonların karşılaştıkları biraz daha tartışmalı olan bir sorun ise ekran panelinin organik yapısının, potansiyel olarak görüntü tutulmasına ve hatta ekran yanmasına karşı duyarlı olmasıdır. Yalnızca Samsung gibi bazı şirketlerin tasvir ettikleri bu durum, tutarlı ve yaygın bir sorun değildir. Ayrıca What Hi-Fi? tarafından yapılan OLED televizyon testlerinde böyle bir sorunla da karşılaşılmamış. Ancak yine de bu sorun, OLED televizyon almayı düşünen bazı kullanıcılar için anlaşılır bir şekilde bir tedirginlik yaratıyor. Televizyon üreticileri de bu sorunun gerçekleşme riskini azaltmak amacıyla çeşitli özellikler sunmak için çalışıyorlar.

 

Yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi, şu anda LG, televizyonlar için OLED ekran panelleri üreten tek üretici konumunda bulunuyor. Şirket, ürettiği OLED ekran panellerini kendi televizyonlarında kullanmasının yanı sıra, aynı zamanda Sony, Panasonic ve Philips gibi diğer televizyon üreticilerine de satıyor.

Bununla birlikte Samsung ise 2013 yılında OLED dünyasına hızlı bir giriş yaptıktan sonra,  QLED gibi rakip ekran paneli teknolojileri geliştirmeye odaklandı. Şirketin kasıtlı olarak OLED’lerin güvenilirliği konusunda tüketici şüphelerini körüklediği, hatta televizyonlar için ekran yanması kontrol aracı oluşturacak kadar ileri gittiği ve bu sorundan muzdarip olan kullanıcıları OLED televizyonları, QLED bir televizyon modeli ile takas etmeye teşvik ettiği biliniyor.

Bu arada OLED ekranlarla ilgili daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız, daha önce sizlerle paylaşmış olduğumuz OLED Ekranlar Hakkında Bilmek İstediğiniz Her Şey adlı yazımıza da göz atabilirsiniz.

QLED Teknolojisinin Çalışma Mantığı Ne?

QLED (Kuantum Noktalı Işık Yayan Diyot) ekran teknolojisi, OLED teknolojisinin en iyi görüntü kalitesi özelliklerini (süper koyu siyahlar, muhteşem kontrast, geniş görüş açıları) çok daha üstün parlaklık ve renklerle denemek ve kopyalamak için geliştirilmiştir. QLED teknolojisi, görüntü oluşturmak için bir LED arka ışığı, kuantum noktaları katmanı, bir LCD matrisi ve bir renk filtresi kullanır.

QLED ekran panellerinin üretiminde kullanılan kuantum noktaları, boyutu yalnızca birkaç nanometre olan küçük ve yarı iletken parçacıklardır. Bu kuantum noktaları, beyaz ışığı enerji kaybı olmaksızın renkli ışığa dönüştürür. Ortaya çıkan renk, kuantum noktasının boyutuna bağlıdır. Daha büyük olan kuantum noktaları spektrumun kırmızı ucunda, daha küçük olanlar ise mavi ucunda ışık verir.

Samsung QLED TV
Samsung, OLED’in piyasaya yeni çıktığı dönemde QLED ile kafa karışıklığına sebep olmuştu.

Gelecekte mühendisler, aynı OLED ve Micro LED teknolojilerinde olduğu gibi, bu yarı iletkenleri kendiliğinden ışık yayan bir hale getirmeyi umuyorlar, ancak şu anda harici bir kaynak tarafından aydınlatılmaları gerekiyor.

Kuantum noktalarının (Quantum Dot) avantajı, hem geleneksel LCD ekran panellerine hem de tartışmalı olarak OLED panellere kıyasla önemli ölçüde geliştirilmiş renkler sunmalarıdır. Aynı zamanda kuantum noktalarının arka aydınlatmaları ve enerji verimlilikleri, OLED ekranların ulaşamayacağı parlaklık seviyelerine ulaşılmasına imkan tanır. Bununla birlikte ışık beyaz alanlardan kenarlardaki koyu piksellere sızabileceği için kuantum noktaları, bir OLED ekran panelindeki kadar koyu siyahlar meydana getiremezler.

Samsung, yüksek kaliteli “Neo QLED” televizyonları için arka aydınlatmalarını küçülterek ve standart LED’lerden Mini LED arka aydınlatmalara geçiş yaparak televizyonlarının kontrastlarını artırmaya çalıştı. Adından da anlaşılacağı gibi bu arka aydınlatmalar, daha bağımsız karartma bölgeleri için çok daha yüksek miktarlarda paketlenmiş olan çok daha küçük LED’ler kullanırlar. Bu LED’ler o kadar küçüktür ki, kum tanelerini andırırlar. Ancak en üst düzeyde hassas karartma konusunda piksel boyutundaki bir arka aydınlatma daha iyi performans gösterir.

QLED ve OLED ekran paneli teknolojileri arasındaki farkları merak ediyorsanız, burada yer alan yazımıza göz atmanızı tavsiye ediyoruz.

QD-OLED TV Teknolojisinin Çalışma Mantığı Ne?

QD-OLED televizyon panellerinde, kırmızı ve yeşil kuantum noktaları içeren pikselleri aydınlatmak için bir mavi OLED malzeme yığını kullanılır. Her OLED pikseli, üç alt piksele bölünmüştür: Orijinal mavi OLED malzemesinden meydana gelen mavi bir alt piksel, kırmızı olarak ayarlanmış kuantum noktalarına sahip kırmızı bir alt piksel ve yeşil olarak ayarlanmış bir kuantum noktası tarafından oluşturulan yeşil bir alt piksel. Bu alt pikseller, daha sonra gerçek beyaz ışık oluşturmak için birleştirilebilirler.

Filtre kullanmanın aksine, kuantum noktaları tarafından gerçekleştirilen renk dönüşümleri hemen hemen hiç ışık enerjisi kaybetmez. Bu OLED aydınlatma yöntemini kullanan yeni QD-OLED ekran panellerinin, bir yandan tamamen karartma özelliğini korurken bir yandan da mevcut OLED televizyonlardan daha parlak göründükleri ifade ediliyor.

OLED ve QD Katmanı
Arkada OLED katman ve önünde de QD, yani Quantum Dot katmanı.

Öyleyse neden OLED ekran panelleri yalnızca kırmızı, mavi ve yeşil ışık yayıcı malzemeler kullanmıyor ve parlaklık azaltan filtrelerden kurtulmuyor? Bunun temel nedeni, modern televizyonların gerektirdiği boyutlarda gerçek RGB ekran panelleri üretmenin pratik olmaması. Aslında Samsung, tek OLED televizyonu olan S9C ile bunu başarmaya çalıştı. Ancak daha sonradan bu televizyonun ticari olarak varlığının sürdürülemeyeceğine karar verildi ve televizyon, kısa bir süre içinde piyasadan çekildi.

Eğer başarılı olunursa QD-OLED televizyonlar, OLED ekranların kontrastını ve QLED ekranların parlaklığını ve canlılığını sunma potansiyeline sahip. Samsung, 4K çözünürlüğe sahip olan QD-OLED televizyonlarının ayrı olarak kontrol edilebilen, yaklaşık olarak 8.3 milyon (3840×2160) ışık kaynağına sahip olacağını ifade ediyor ve bu sayede televizyonlarının 1.000.000:1 yüksek kontrast oranı, geliştirilmiş görüntü detayı ve daha iyi HDR performansı sunacağını söylüyor.

Bununla birlikte Güney Koreli teknoloji şirketi, QD-OLED televizyon panellerinin mevcut ekran türleri arasında en geniş renk aralıklarından birini sunacağını iddia ediyor. BT.2020 spesifikasyonlarına göre QD-OLED, 0,0005 nit siyah ve 1000 nit beyaz seviyesinin yanı sıra, %80’in üzerinde bir renk hacmi sunacak.

QD-OLED TV’ler Başka Ne Avantajlar Sunacak?

QD-OLED ekran panellerinin, geleneksel LCD ekranlara kıyasla ekran tepki sürelerini, görüş açılarını ve ekran yansımasını iyileştirmesi bekleniyor. Bunun yanı sıra Samsung, mavi OLED malzemesi esas olarak 455 nm’den daha uzun bir dalga boyuna sahip ışık üreteceği için ekranın %40-50 oranında daha az zararlı mavi ışık yayacağını iddia ediyor.

LCD vs QD OLED
LCD ve QD OLED panel arasındaki fark.

Samsung, OLED ile İlgili Sorunları Çözdü mü?

Haberler, Samsung’un üç katmanlı OLED malzeme yığını kullanarak parlaklık üretiminin yükünü dağıtmayı ve QD-OLED televizyonların yaşam süresini normal bir OLED televizyonun çok ötesinde uzatmayı umduğuna işaret ediyor. Ama kesinlikle dikkate alınması gereken başka faktörler de mevcut.

Samsung’un bu çetrefilli konulara nasıl yaklaşacağı konusunda sadece tahmin yürütebiliriz. Güney Koreli şirket, bu ekran teknolojisini uzun süredir benimsediğinin kanıtı olarak telefonlarda OLED ekran kullanımını gösterilebilir ya da QLED ve OLED ekran panellerinin tüm avantajlarına sahip olan ve hiçbir dezavantajına sahip olmayan bu yeni hibrit ekran teknolojisi ile birlikte, LG’nin büyük OLED ekran panelleriyle ilgili olarak yaşadığı tüm sorunları çözdüğünü de iddia edebilir.

Başlangıçta Samsung, OLED terimini kullanmaktan kaçınacak gibi görünüyordu. Çünkü şirketin internet sitesinde yeni ekran teknolojisi hakkında yapılan bir paylaşımda, “QD-OLED TV” terimi kullanılmamış, bunun yerine “QD Display TV” ifadesine yer verilmişti. Ancak daha sonrasında teknoloji şirketi, 180 derecelik bir dönüş yaparak QD ayrımı yapmaksızın OLED terimini kullanmaya başladı.

Samsung QD-OLED TV
Samsung’un 2022 model QD-OLED TV’si.

QD-OLED Televizyonlar Ne Zaman Çıkacak ve Fiyatları Ne Kadar Olacak?

Samsung ilk QD-OLED TV modeli olan S95B’yi bu ayın başında piyasaya sürdü. 4K çözünürlüğe sahip QD-OLED akıllı televizyonun 55 inç boyutundaki modeli, ABD’de 2200 dolarlık fiyat etiketiyle satışa sunulurken 65 inçlik modeli ise 3000 dolardan satılıyor. Bu iki televizyon modeli başlangıçta Samsung’un ABD’deki internet sitesinde 2400 ve 3500 dolarlık fiyat etiketleriyle listelendikleri için şu anki satış fiyatlarının son derece makul olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Bununla birlikte şirket içerisinden bazı kaynaklar, 70 inç boyutunda ekrana sahip yeni QD-OLED televizyon modellerinin de önümüzdeki aylarda piyasaya sürüleceğini iddia ettiler. Ancak bu yeni televizyon modellerinin 4K mı, yoksa 8K mı çözünürlüğe sahip olacaklarının şimdilik bilinmediğini belirttiler.

Samsung Display’in 2019 yılından bu zamana kadar QD ekran teknolojilerine 11,7 milyar dolar yatırım yaptığı düşünülüyor. Samsung Display, LCD üretimini 2022 yılına kadar bitirmeyi planladığı için şirketin QD-OLED ekran paneli üretimi konusunda kesinlikle önemli bir yatırım getirisi beklentisi olacak. Teorik olarak QD-OLED ekran panellerinin tasarımı daha basit olduğundan ve daha az malzeme kullandığından, üretim maliyetleri eninde sonunda OLED ekran panellerinin üretim maliyetlerinden daha düşük seviyelere gelebilir. Bu da potansiyel olarak QD-OLED televizyonların uzun vadede daha düşük fiyat etiketleriyle piyasaya sürülebilecekleri anlamına geliyor.

Samsung S95B QD-OLED TV Özellikleri

Samsung S95B QD-OLED televizyon modeli, çok ince bir panel bölümü ve standsız bir şekilde yalnızca 4 cm derinliğe sahip olan  son derece minimalist bir elektronik muhafazası ile göze çok hoş gelen bir cihaz.

Samsung’un çoğu 4K QLED televizyonunun aksine S95B QD-OLED TV modeli, yeni nesil konsollardan ve üst düzey bilgisayarlardan gelen 4K/120 Hz görüntü sinyallerini destekleyen dört adet HDMI 2.1 soketi barındıracak. Bununla birlikte 2022 model Neo Quantum işlemci tarafından desteklenen QD-OLED televizyon modeli, aynı zamanda 144 Hz ekran yenileme hızına ve Q-symphony ve Dolby Atmos desteği ile birlikte sürükleyici “Nesne Takibi Sesi” adlı teknolojiye sahip olacak.

Samsung S95B QD-OLED TV
Samsung, ayak tasarımında da değişikliğe gitmiş.

Samsung S95B QD-OLED televizyon, tüm bunların yanı sıra Samsung’un daha parlak, daha doğru vurgular ve gerçeğe yakın renkler sunacağını söylediği bir OLED parlaklık artırıcı ve algısal renk eşleştirme özelliği ile birlikte gelecek.

Bu yılın başında ABD’nin Las Vegas şehrinde gerçekleştirilen CES 2022 tüketici elektroniği fuarında 65 inçlik Samsung S95B QD-OLED TV modeli, dünyanın ilk gerçek RGB kendi kendine ışık yayan Quantum Dot OLED televizyonu olarak kabul edildi. Televizyonun elde ettiği bu unvan ile ilgili olarak yayınlanan bir yazıda söz konusu QD-OLED televizyon modelinin, “en üst seviyede görseller için RGB OLED’in kontrast seviyelerini kuantum noktalarının rengi ve parlaklığıyla birleştirerek televizyon teknolojileri alanında bir devrim yarattığı” ifade edildi.

Sony Bravia XR Master Series A95K QD-OLED TV Özellikleri

OLED ekran panelleri açısından LG Display’in önemli müşterilerinden biri konumunda olan Sony de 2022 yılı içerisinde QD-OLED TV modelleri piyasaya süren televizyon üreticilerinden biriydi. Hatta Japonya merkezli teknoloji şirketi, yeni Bravia XR Master Series A95K modeli ile birlikte bir QD-OLED televizyon modelini resmi olarak duyuran ilk şirket oldu.

Sony Bravia XR Master Series A95K, Samsung Display tarafından geliştirilen aynı ekran teknolojisini kullanıyor. Ancak elbette ekran paneli, görüntü performansını etkileyen  unsurlardan yalnızca bir tanesi ve Sony de QD-OLED ekran panellerinden maksimum performans elde etmek için ısı dağılımını standart hale getiren ısı yayılım levhası ve kendi ürettiği XR işlemci gibi çeşitli donanımlarla avantaj sağlıyor.

İlginç bir şekilde Sony, Bravia XR Master Series A95K QD-OLED televizyon modelinin standart bir OLED televizyondan daha parlak ve daha fazla renk canlılığına (özellikle görüntünün en parlak olduğu kısımlarda) sahip olmasının yanı sıra, daha iyi görüş açılarına sahip olduğunu da ifade ediyor.

Sony QD-OLED TV
Sony de QD-OLED TV pazarına giriyor.

FlatPanelsHD tarafından paylaşılan bilgiye göre 55 inç boyutundaki A95K QD-OLED televizyon modeli, 3300 dolar (3050 euro) fiyat etiketiyle satışa sunulacak. QD-OLED televizyonun 65 inçlik modelinin ise 4400 dolarlık (4050 euro) satış fiyatıyla piyasaya sürüleceği ifade ediliyor. Bu rakamların, daha önce ortaya çıkan bazı sızıntıların işaret ettiklerinden biraz daha yüksek olduğunu belirtelim.

Ancak A95K QD-OLED TV modeli, LG C2 ve Sony’nin kendi A80K modeli gibi 2022 yılının ana akım OLED televizyonlarından hala çok daha pahalı olsa da, bu tarz bir son teknoloji ürününe kıyasla daha ulaşılabilir olacak. Bununla birlikte Samsung’un Sony A95K QD-OLED modeli ile aynı ekran paneline sahip olan S95B QD-OLED televizyonu, A95K QD-OLED televizyon modelinden çok daha uygun bir fiyat etiketiyle satışa sunulacak olması nedeniyle son derece önemli bir rekabet avantajına sahip olacak.

Sony Bravia XR Master Series A95K QD-OLED televizyonun ne zaman piyasaya sürüleceğine gelince, yakın zaman içerisinde satışa sunulacağı resmi olarak açıklanan cihazın çok büyük bir ihtimalle haziran ayına kadar piyasaya sürüleceği tahmin ediliyor. Ancak sevkiyat gecikmeleri nedeniyle bazı bölgelerde bu yılın sonuna kadar satışa sunulmayabileceği de ifade ediliyor.