Tarih boyunca birçok proje teknik çizimlerden, gizli raporlardan ve plan masalarından öteye geçemedi. Bazıları döneminin teknolojisinin çok ilerisindeydi, bazıları ise maliyet, risk ya da siyasi nedenlerle rafa kaldırıldı. Ortak noktaları ise gerçekten ciddi biçimde planlanmış olmaları ve kağıt üzerinde çalışıyor görünmelerine rağmen hiçbir zaman hayata geçirilmemeleri oldu.
Kağıt üzerinde kalan ama ciddi şekilde planlanan projeler
Uçan uçak gemisi projesi
1930’lu yıllarda ABD ve Sovyetler Birliği havada görev yapan dev uçak gemileri fikrini masaya yatırdı. Bu projelerde amaç büyük bir ana hava aracının gövdesinde birden fazla savaş uçağı taşıması ve bunları havada indirip kaldırmasıydı.
Tasarımlar çizildi, mühendislik hesapları yapıldı ve bazı küçük ölçekli denemeler gerçekleştirildi. Ancak taşıyıcı uçağın aşırı büyüklüğü, yapısal dayanım sorunları ve operasyonel riskler nedeniyle proje hiçbir zaman seri üretime ulaşmadı.
Nükleer enerjili otomobil
1950’li yıllarda nükleer enerjiye duyulan büyük güvenle birlikte nükleer reaktörle çalışan otomobil konseptleri ortaya çıktı. Tasarımlar küçük bir nükleer reaktörün aracı onlarca yıl yakıt ikmali olmadan çalıştırmasını öngörüyordu.
Çizimler, sergi modelleri ve teknik sunumlar hazırlandı. Ancak olası kazalarda ortaya çıkacak radyasyon riski, güvenlik sorunları ve maliyetler nedeniyle bu proje hiçbir zaman üretim aşamasına geçmedi.
Yer altından geçen kıtalararası tren sistemi
20. yüzyılın ortalarında kıtaları birbirine bağlayan dev yer altı tünelleri ve bu tünellerden geçen süpersonik trenler planlandı. Avrupa ile Amerika’yı ya da Asya ile Avrupa’yı yer altından bağlamayı hedefleyen bu projelerde vakumlu tünel ve manyetik ray sistemleri öngörüldü.
Hesaplamalar teorik olarak mümkün görünse de mühendislik zorlukları, jeolojik riskler ve astronomik maliyetler nedeniyle proje plan aşamasında kaldı. Tabii bu noktada uzun mesafeler arası planlanan oldukça hızlı tren projeleri iptal edilirken Türkiye’de halihazırda Asya ile Avrupa’yı bağlayan Marmaray gibi projelerin faaliyette olduğunu belirtelim.
Devasa yüzen şehirler
Soğuk Savaş döneminde okyanuslar üzerinde yüzen ve binlerce insanın yaşayabileceği dev şehirler tasarlandı. Bu yapılar hem askeri üs hem de sivil yaşam alanı olarak düşünülüyordu.
Enerji üretimi, tarım alanları, havaalanları ve limanlar aynı platformda toplanacaktı. Tasarımlar detaylı şekilde çizildi ve maketler üretildi. Ancak böylesi yapıların savunulması, bakım maliyetleri ve doğal afetlere karşı dayanıklılığı ciddi soru işaretleri yarattığı için proje hayata geçirilmedi.
Uzaya inşa edilecek halka şehir
1970’li yıllarda geliştirilen bu projede, Dünya yörüngesinde dönen dev halka şeklinde bir uzay yerleşimi planlandı. Yapay yerçekimi oluşturmak için dönen bu yapının içinde on binlerce insanın yaşaması öngörülüyordu.
Tarım alanları, konutlar ve sanayi bölümleri detaylı şekilde planlandı. Ancak uzaya taşınması gereken malzeme miktarı, maliyetler ve lojistik imkansızlıklar nedeniyle proje teorik çalışmaların ötesine geçemedi.
Atmosferde sürekli dolaşan güneş enerjili uçaklar
Bu projelerde amaç, aylarca hatta yıllarca yere inmeden havada kalabilen dev uçaklar üretmekti. Güneş panelleriyle beslenen bu araçlar, iletişim altyapısı ve gözetleme amacıyla kullanılacaktı.
Teknik çizimler hazırlandı ve bazı küçük ölçekli prototipler planlandı. Ancak dönemin batarya teknolojisi, malzeme dayanımı ve enerji verimliliği bu hedefi destekleyecek seviyede olmadığı için tam ölçekli üretim gerçekleşmedi.
Bu projelerin tamamı hayal ürünü olarak ortaya atılmadı. Aksine mühendisler, bilim insanları ve devlet kurumları tarafından ciddi şekilde planlandı ve hesaplandı. Ancak teknoloji, maliyet ve risk dengesi hiçbir zaman üretime geçecek noktaya ulaşmadı. Bu nedenle tarihe hiç üretilmemiş ama gerçekten planlanmış en çılgın projeler olarak geçtiler.
