Yurt dışında yıllardır yaygın olan kendin topla kültürü Türkiye’de uzun süre hazır sistem alışkanlığı yüzünden geri planda kaldı. Oysa bilgisayar toplamak, bir hobi olarak ayrı bir keyif veriyor ve yeni nesil donanımlarla birlikte işin zahmetli tarafı ciddi şekilde azaldı.
Fanların mıknatısla birbirine oturması, ekran kartında tek güç kablosuna geçilmesi, güç kaynağında doğru takmayı gösteren renk kodları ve özellikle anakart tarafında bağlantıların arkaya taşınması gibi detaylar, sistemi toplarken hem hız kazandırıyor hem de kablo kalabalığını azaltıyor. Bu içerikte, parça parça göstererek ilerlediğimiz kurulumun tamamını, hiçbir detayı atlamadan baştan sona aktarıyoruz.
Yeni nesil PC toplamak Lego gibi oldu!
Kurulumda MSI’ın MAG X870E model anakartını kullandık. Kutu içeriğinde etiketler ve gerekli kabloların daha düzenli şekilde paketlendiği görülüyor. Eskiden kutudan bir sürü SATA kablosu çıkardı, artık o kadar kabloya çoğu kullanıcı ihtiyaç duymuyor.
Buna karşın M.2 vidaları gibi hala küçük ve kaybolmaya müsait parçalar var. Anakartın arka tarafında ilk fark edilen şey, eski nesillere kıyasla keskin çıkıntıların azalması.
Eskiden diken bahçesi gibi hissedilen bölgeler, artık daha temiz. Daha önemlisi, kablo bağlantılarının büyük kısmı ön yüzden alınarak arka tarafa taşınmış. Bu sayede hem montaj kolaylaşıyor hem de sistem toplandıktan sonra içeride kablo görüntüsü ciddi şekilde azalıyor.
Anakartın ön yüzünde soğutma bloklarının alanı kapladığı hemen fark ediliyor. Ayrıca IO shield dediğimiz giriş-çıkış kalkanı artık önceden takılı geliyor. Eskiden bu parçayı kasaya yerleştirirken el kesme hikayeleri çok yaygındı, burada o süreç ortadan kalkıyor. Wi-Fi antenleri de tık diye oturan bağlantılarla geliyor.
Anakart üzerinde Flash BIOS düğmesi ve tek tuşla BIOS reset gibi pratik tuşlar yer alıyor. Sistem açılmadığında pili söküp takma veya pin kısa devre yaptırma döneminin yerine, doğrudan bu tuşlarla BIOS güncelleme ve sıfırlama devreye giriyor. Uyumsuzluk, yeni işlemci desteği veya BIOS bozulması gibi durumlarda bu tuşlar ciddi zaman kazandırıyor.
İşlemci tarafında AMD’nin eski pinli döneminin geride kaldığı anlatılıyor. Yeni nesilde pinler işlemci üzerinde değil, soket tarafında ve bu anakartta Lotes soket kullanılıyor. Soketin düz olması ve pinlerin eğik olmaması temas için kritik.
İşlemcinin üzerindeki üçgen işareti soketteki üçgenle hizalanıyor, yerleştirme artık çok daha hızlı ve uzun uzun düşünme dönemi bitmiş durumda. Kol kapatıldığında üzerindeki koruma plastiği atıyor ve işlemci oturmuş oluyor.
RAM tarafında Corsair Vengeance RGB DDR5 bellekler kullanıldı. Kit AMD için olan bir set olarak gösteriliyor ve toplam kapasite 32 GB olarak geçiyor. Modüllerin üzerinde soğutucu kaplama var ve bu kaplama hem görünüm hem de fiziksel koruma sağlıyor. Takmadan önce üzerlerindeki jelatinlerin çıkarılması hatırlatılıyor çünkü ısınınca koku yapabiliyor.
Anakart üzerindeki RAM yuvaları artık çok net işaretlenmiş, first ve 1-2 gruplamasıyla hangi slotların önce kullanılacağı kolayca anlaşılıyor. Modülün çentiği doğru yuvaya denk getirildikten sonra bastırınca tık sesiyle oturuyor ve hem ses hem gözle kontrol ediliyor.
Sistem açılmazsa yapılacak en pratik testin, modüllerden birini çıkarıp tek RAM ile deneme olduğu da vurgulanıyor. Hata tespitinde anakart üzerindeki debug LED ve hata kodları üzerinden hangi bileşende sorun olduğunu anlamak mümkün. Bu kodların Technopat Sosyal’de ve üretici tarafında karşılıklarının bulunabildiği hatırlatılıyor.
Depolama tarafında MSI’ın M.2 SSD’si takıldı. Anakartta birden fazla M.2 yuvası var ancak burada özellikle tornavida gerektirmeyen kilit mekanizmaları öne çıkıyor. Soğutucu kapağı altında termal pad bulunuyor ve padin üzerindeki koruyucu etiket çıkarılmazsa temas sağlanmadığı için SSD yeterince soğumuyor.
Termal padin macun gibi değil, ısı iletkenliği yüksek yumuşak bir malzeme olduğu ve genleşme-daralma durumlarında temasın sürdüğü anlatılıyor. SSD yuvasına oturtulurken iki noktadan tık sesiyle kilitlenmesi, montajı çok hızlandırıyor. Bazı M.2 yuvalarında vida yerine yana kaydırılan bir kilitleme parçası da var. Ayrıca SSD’nin sarkmasını engellemek için sünger destek kullanıldığı gösteriliyor.
Ekran kartı yuvasında metal güçlendirme artık standart hale gelmiş durumda. Ekran kartları ağırlaştığı için bu bölge güçlendiriliyor. Bir diğer pratik detay, ekran kartını çıkarmayı kolaylaştıran düğme.
Eskiden mandalı açmak için tornavida ile anakarta zarar verme riski vardı, burada mandal mekanizması uzatılıp düğmeye dönüştürülmüş. Yine de önemli bir not var: Büyük ekran kartı takıldığında bazı M.2 yuvalarına erişim zorlaşabiliyor, bu hala tamamen ortadan kalkmış bir sorun değil.
Sıvı soğutucu olarak MSI’ın Core Liquid serisi kullanıldı ve en büyük kolaylık, radyatör ve fanların kutudan takılı gelmesi. Eskiden radyatöre fan takmak ve çok sayıda vidayla uğraşmak ciddi zaman alıyordu.
Hortumların örgülü olması, kabloların renk uyumu ve kutudan termal macun çıkması da kurulumda işleri hızlandırıyor. Vida ve braketlerin poşet üzerinde neye ait olduğunun yazması özellikle önemli, hangi vida hangisi arayışı ortadan kalkıyor.
Kurulumda AMD’nin stok braketinin sökülüp kendi braketinin takıldığı bölüm de var. Burada kısa-uzun parça yönü gösteriliyor ve vidaların aşırı sıkılmaması, gevşek de bırakılmaması gerektiği net şekilde anlatılıyor. Soğutucuyu takmadan önce prova yapıp, macun sürmeden oturuşun kontrol edilmesi öneriliyor.
Termal macun uygulamasında tartışmayı uzatmadan, işlemcinin üzerine yeterli miktarda macun sıkıp soğutucuyu bastırınca yayıldığı gösteriliyor. Hatta kaldırıp yayılımın nasıl olduğuna bakılıyor, sonra tekrar yerine oturtuluyor.
Yaylı vidalarla sıkılık ayarının daha kontrollü olduğu vurgulanıyor. Tornavida ile sıkarken bir noktadan sonra dönmeyi bırakınca zorlamamak gerekiyor. Ayrıca manyetik kapak parçasının çıt diye oturması gibi küçük ama hız kazandıran detaylar da gösteriliyor.
Kasa tarafında yeni nesil kolaylıklar öne çıkıyor. Yan panelin yumuşak bir hareketle açılması, üst toz filtresinin pratik şekilde çıkarılabilmesi ve arka kapakta kablolar için geniş kanal alanı bulunması kurulum sırasında fark yaratıyor.
Anakart kasaya indirilirken soğutucudan tutmanın pratik olduğu söyleniyor. Anakartı arka brakete hizalayıp vida yuvalarına oturttuktan sonra vidalama aşamasına geçiliyor.
Burada bir montaj tüyosu veriliyor: Eğer iki vidadan biri denk gelmiyorsa, ilk vidayı fazla sıkmış olabilirsiniz. Çözüm, ilk vidayı biraz gevşetip hizayı düzeltmek ve sonra ikinci vidayı sıkmak. Bu, özellikle radyatör veya braket montajında sık karşılaşılan bir durum olarak gösteriliyor.
Kasanın ön camında düşmesin diye gevşetilip tamamen çıkmayan bir vida detayı var. Zorlayıp kırmamak gerekiyor. Vida gevşetilince ön cam tamamen çıkarılabiliyor ve montaj alanı daha açık hale geliyor, sonra tekrar takıldığında hem pratik hem sağlam bir yapı elde ediliyor.
Fan tarafında manyetik fan sistemi detaylı biçimde gösteriliyor. Fanlar mıknatısla birbirine çat diye oturuyor, araya pinli bağlantı ile birleşiyor. Köşe bağlantı ve T bağlantı parçalarıyla tek blok gibi bir görünüm elde ediliyor. Bu fanlar MSI uyumlu fanlar olarak geçiyor.
Fanlar bir kontrolcüye 7 pinli bağlantı ile bağlanıyor, kontrolcü de anakarta micro USB ve ek kablolarla bağlanıyor. Burada da önemli bir uyarı yapılıyor: Satın alırken paketten kontrolcü çıkıp çıkmadığını ve renk uyumunu kontrol etmek faydalı.
Ayrıca bu fanları takmak zorunlu değil, tamamen tercih meselesi. Kasa zaten kendi fanlarıyla kullanılabilir, manyetik fanlar daha çok eklemek isteyenler veya fansız kasa alanlar için pratik bir seçenek olarak anlatılıyor.
Güç kaynağı tarafında yeni nesil standartların önemi vurgulanıyor. Sertifikalar, PCIe standardı ve yeni nesil ekran kartlarıyla uyumluluk konusu öne çıkıyor. Kablolar üzerinde CPU, GPU gibi etiketler bulunuyor ve hangi kablonun nereye takılacağı güç kaynağı üzerinde de şemayla gösteriliyor.
En dikkat çeken kablo, ekran kartına 600 W verebilen tek kablo olarak anlatılan ve ucunda sarı işaret bulunan yeni nesil ekran kartı kablosu. Bu sarı kısım, kablonun tam oturup oturmadığını görsel olarak anlamayı sağlıyor.
Sarı görünüyorsa kablo tam oturmamış demek. Ayrıca fan kontrolcü için SATA power kablosu gerektiği belirtiliyor. Anakart için 24 pin ana güç kablosu ve işlemci için CPU yazan 8 pin kablolardan iki tane kullanılıyor çünkü anakart üzerinde birden fazla CPU güç girişi bulunuyor.
Güç kaynağı montajında fan yönüyle ilgili bir düzeltme de yapılıyor. Fanın yukarı bakar takıldığı fark edilince, doğru yönün aşağı bakması gerektiği söyleniyor çünkü alttan hava alacak şekilde tasarlanıyor.
Kabloların arka tarafta toplanması, 24 pin ve diğer bağlantıların tırnak yönlerine dikkat edilerek takılmasıyla süreç hızlanıyor. Sıvı soğutucunun kabloları pump başlığına, fan kablosu CPU fan başlığına bağlanıyor.
RGB için anakartta JRGB başlığı bulunuyor ve pinlerden birinin boş olması, doğru yönü gösteriyor. Sıvı soğutucunun USB veri kablosu da JUSB2 başlığına bağlanıyor, burada da eksik pin yönü yerleştirmeyi yönlendiriyor.
Kasa fan kontrolcüsü için SATA güç veriliyor ancak kontrolcünün anakarta da bağlanması gerekiyor. Bunun için bir sistem fan başlığına (örnekte System Fan 2) bağlantı yapılıyor ve RGB için yine uygun RGB başlığına bağlantı sağlanıyor.
Ardından kasanın ön panel bağlantıları geliyor. USB 3 bağlantısının yerinin dar olabildiği ancak kabloların biraz daha yumuşatıldığı belirtiliyor. Front panel bağlantısı front panel yazan yere, HD audio ise eksik pin hizasına dikkat edilerek takılıyor. HD audio’da eksik pinin konumu USB’den farklı, ama zaten üzerinde yazdığı için takip etmek kolay.
Ekran kartı olarak MSI Expert tasarımlı GeForce RTX 5070 Ti adıyla geçen model kullanılıyor. Kartın ağır olduğu özellikle vurgulanıyor. Arka tarafta genelde 3 DisplayPort ve 1 HDMI düzeni olduğu, çift HDMI’ın daha nadir ve daha üst modellerde görülebildiği aktarılıyor.
Kartın arka plakası kapalı tasarımda, sökülüp açılmayacak bir yapı gibi anlatılıyor. Güç girişinin üzerinde, kablo takılana kadar duran uyumlu bir kapak var ve bunun gerekliliği internette tartışılan bir detay olarak anılıyor.
Kutudan sarkma önleyici bir destek çıkıyor. Bu destek ayarlanabilir yapıda ve alttan mıknatıslı şekilde kasaya tutunuyor. Montajda, ekran kartı vidasını sıkarken alttan hafif destek vermenin hizayı kolaylaştırdığı söyleniyor.
Ayrıca çok net bir uyarı var: Ekran kartı takılı halde sistem kargolanmamalı. Kartlar ağır olduğu için, yuva sağlam olsa bile taşımada zarar oluşabiliyor. Bu yüzden kargoda ekran kartını çıkarıp ayrı taşımak gerekiyor.
Ekran kartı güç kablosu estetik için alttan dolaştırılarak veriliyor. Kablonun klips yönü doğru değilse zaten oturmuyor, doğru yönde hizalanınca yerleşiyor. Sarı işaretli bölüm burada tekrar devreye giriyor. Kenardan bakıldığında sarı görünüyorsa kablo tam oturmamış demek, tamamen oturunca sarı görünmüyor.
Kablonun çok bükülmeden, mümkün olduğunca düz şekilde aşağı inmesi gerektiği de vurgulanıyor. Yeni nesil kablolarda ilk dönemlerde yaşanan yanma sorunları nedeniyle, hem kablo kalitesi hem de montaj kontrolü artık daha sıkı takip ediliyor. Bu kurulumda da tam oturma kontrolü özellikle gösteriliyor.
Toplamanın sonunda sistemin ne kadar hızlı tamamlandığı da aktarılıyor. Çekimle birlikte yaklaşık iki saat içinde bitirildiği, video çekimi olmasa daha kısa sürede tamamlanabileceği söyleniyor.
Parça değiştikçe sürenin uzayabileceği, örneğin sadece soğutucu değişiminin bile uzun sürebileceği belirtiliyor. Son aşamada Wi-Fi anteni de arka tarafa “çıt çıt” diye oturtularak takılıyor.
İlk açılışta güç kaynağının şalteri açılıyor ve kasanın güç düğmesine basılıyor. Pompa ilk çalıştığında kısa bir su sesi duyulabildiği söyleniyor, sonra bu sesin kaybolduğu gösteriliyor. RGB aydınlatmanın beyaz kasa üzerinde belirgin göründüğü aktarılıyor.
Monitör tarafında, ilk bootta bazen görüntü gelmeyebileceği ve böyle durumlarda HDMI ile DisplayPort değiştirmenin veya birkaç kez yeniden başlatmanın çözüm olabileceği belirtiliyor.
BIOS ekranı geldiğinde işlemci, RAM gibi bileşenlerin görüldüğü ve sistemin sorunsuz çalıştığı anlaşılıyor. Görüntü gelmezse, kasanın üzerindeki hata koduna bakılarak sorunun işlemci mi RAM mi başka bir bileşen mi olduğu tespit edilebiliyor.
