NASA, Mars yüzeyinde görev yapan Perseverance keşif aracını ilk kez yapay zekâ destekli bir rota planlamasıyla hareket ettirdi. Deneme, NASA’nın Jet Propulsion Laboratory (Jet Propulsion Laboratory – JPL) ekibi tarafından doğrulandı ve başarılı sonuçlandı.
Yapay zekâ Mars’ta direksiyon başına geçti
Normal şartlarda Perseverance’ın rotası, Mars yüzeyindeki eğim, kaya yoğunluğu ve devrilme riski gibi faktörler nedeniyle JPL’deki uzmanlar tarafından elle planlanıyor. Ancak 8 ve 10 Aralık tarihlerinde yapılan iki ayrı denemede, bu görev ilk kez Anthropic’in Claude yapay zekâ modeline emanet edildi (Anthropic).
Claude, tıpkı insan operatörler gibi Mars Reconnaissance Orbiter tarafından sağlanan uydu görüntüleri ve yüzey verileriyle beslendi. Yapay zekânın oluşturduğu rota, güvenlik için JPL mühendisleri tarafından kontrol edildikten sonra Perseverance’a gönderildi.
1.500 feet sorunsuz ilerleme
İki sürüş boyunca Perseverance, toplamda yaklaşık 1.500 feet (450 metre) yol kat etti. NASA, denemeler sırasında herhangi bir sorun, hasar veya riskli durumun kayda geçmediğini açıkladı. Bu da yapay zekânın Mars gibi zorlu bir ortamda ilk kez gerçek anlamda “sürücü koltuğuna” oturduğunu gösteriyor.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, yapılan denemeyle ilgili şu değerlendirmede bulundu:
“Bu gösterim, yeteneklerimizin ne kadar ileri gittiğini ortaya koyuyor ve diğer dünyaları nasıl keşfedeceğimize dair ufkumuzu genişletiyor. Otonom teknolojiler, Dünya’dan uzaklaştıkça görevlerin daha verimli yürütülmesini ve bilimsel verimin artmasını sağlayacak.”
Neden önemli?
NASA verilerine göre Perseverance’ın yol noktaları genellikle 330 feet’i geçmiyor. Bu da Mars keşfinin adeta “bir futbol sahası kadar ilerle, dur, yeniden planla” şeklinde ilerlemesine neden oluyor. Örneğin araç, Jezero Krateri’nden çıkmak için 2024 yılında 3,5 ay harcadı. Aralık 2025 itibarıyla Perseverance, Mars’ta toplamda yalnızca yaklaşık 40 kilometre yol alabildi.
JPL robotik uzmanı Vandi Verma, yapay zekânın temel hedefinin operatör yükünü azaltarak araçların çok daha uzun mesafeleri kat etmesini sağlamak olduğunu söylüyor. Ayrıca yapay zekâ, Mars yüzeyindeki ilginç jeolojik yapıları otomatik olarak işaretleyerek bilim ekiplerinin binlerce görüntüyü manuel inceleme zorunluluğunu da ortadan kaldırabilir.
Mars keşfinde yeni bir dönem
Bu deneme, yapay zekânın yalnızca Dünya’daki uygulamalarla sınırlı olmadığını; uzay görevlerinde de aktif karar verici rolüne geçmeye başladığını gösteriyor. NASA, elde edilen sonuçların gelecekteki Mars görevleri ve daha uzak gezegen keşifleri için kritik bir dönüm noktası olabileceğini vurguluyor.
Perseverance’ın 10 Aralık’taki yapay zekâ destekli sürüşü, NASA’nın YouTube kanalında 52 saniyelik özet video olarak da yayınlandı. Bu görüntüler, Mars’ta otonom keşfin artık bilim kurgu değil, gerçek olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.
