Deutsche Telekom’un araştırma birimi T-Labs ile kuantum ağ teknolojileri geliştiren Qunnect, Berlin’de aktif kullanılan bir telekomünikasyon ağı üzerinde kuantum teleportasyonu gerçekleştirdi.
Geçtiğimiz ay yapılan denemede kuantum bilgi 30 kilometrelik şehir içi fiber hat üzerinden iletildi. Sistem çalışırken aynı kablodan normal internet trafiği de akmaya devam etti. Yapılan ölçümlerde ortalama yüzde 90 doğruluk elde edildi.
Parçacık gitmiyor, bilgi karşı tarafta yeniden oluşuyor
Buradaki teleportasyon, insanların ya da nesnelerin ışınlanması değil. Gönderilen şey bir parçacık değil, parçacığın taşıdığı bilgi. Kuantum fiziğinde dolaşıklık adı verilen bir durum kullanılıyor.
İki foton birbirine önceden bağlanıyor ve biri uzak bir noktaya yerleştiriliyor. Gönderici tarafta yapılan ölçüm sayesinde aynı kuantum durum hedef noktada yeniden oluşturuluyor. Yani fiziksel bir şey taşınmadan bilgi karşı tarafta ortaya çıkıyor.
Deneme T-Labs Kuantum Laboratuvarı ile Berlin’deki bir ağ düğümü arasında kurulan 30 kilometrelik fiber bağlantı üzerinde yapıldı. Qunnect’in ticari olarak satılan dolaşıklık dağıtım donanımı kullanıldı.
Sistem gerçek saha koşullarında operatör ekipmanlarının bulunduğu ağ kabinlerinde çalıştırıldı. Bu nedenle deney laboratuvar ortamı değil, doğrudan çalışan bir telekom şebekesi üzerinde gerçekleşti.
Test sırasında kübit adı verilen kuantum bilgi birimleri fiber kablo üzerinden iletildi. Ölçümlerde ortalama yüzde 90 doğruluk görüldü, en yüksek ölçüm yüzde 95’e ulaştı. Ayrıca teleportasyon işlemi 795 nanometre dalga boyunda gerçekleştirildi. Bu dalga boyu nötr atom tabanlı kuantum bilgisayarlar, atom saatleri ve hassas kuantum sensörleriyle uyumlu çalışıyor.
En dikkat çekici detaylardan biri de kuantum iletiminin normal internet verisiyle aynı anda aynı kablo içinde yapılması oldu. Yani sistem ayrı bir altyapı istemedi. Mevcut şehir fiber ağı kullanıldı. Bu da teknolojinin gerçek dünyada kullanılabilir olduğunu gösteriyor.
Kuantum teleportasyonu gelecekte kurulması planlanan kuantum internetin temel parçalarından. Bu yapı sayesinde farklı şehirlerde bulunan kuantum bilgisayarlar birlikte çalışabilecek, hesaplama gücü birden fazla merkezde paylaşılabilecek ve kırılması çok zor yeni nesil şifreleme yöntemleri kullanılabilecek. Kuantum veri merkezleri, güvenli bulut hizmetleri ve hassas sensör ağları da bu altyapıya dayanacak.
Deutsche Telekom ve Qunnect daha önce şehir içi fiber bağlantılar üzerinde farklı kuantum ağ testleri yaptı. Yeni aşamada birden fazla ağ düğümünün bağlandığı sistemler kurulacak ve kuantum bilginin aktarılabildiği mesafe daha da uzatılacak. Amaç bu teknolojiyi operatör ağlarında gerçek hizmet olarak çalıştırabilecek noktaya getirmek.
