Neo klasik ekonominin epistemolojik kopuşu heterodokstan çıkan davranışsal ve nöro ekonomi nedir?

xakiran

Decipat
Katılım
25 Ocak 2022
Mesajlar
2.843
Çözümler
31
Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati'nin Ekonomik Dönüşüm ve Yeni Paradigmalar Zirvesi'nde yaptığı konuşma sırasında kağıt üzerinden okuduğu ve iktisat bilimi okuyan kişilerin bile tam olarak anlayamadığı bu açıklaması ne işaret ediyor? Hemen açıklamaya çalışalım!

İlk önce kağıt üzerinden okunan açıklamayı dinleyelim:

''Neo klasik ekonomi düşüncesinden epistemolojik bir kopuşu temsil eden heterodoks yaklaşım günümüzde giderek ön plana çıkan davranışsal ekonomi ve nöro ekonomi ile daha fazla önem kazanmaktadır.''

Neo Klasik Ekonomi Düşüncesi nedir?
Neoklasik iktisatçılar, liberal ve müdahaleci ya da sosyal demokrat olarak iki büyük gruba bölünmüş olsalar da, paylaştıkları ortak varsayım, toplumun özgür ve eşit bireylerden oluştuğu ve bu bireylerin faaliyetlerini en etkin biçimde uyumlu kılan aracın piyasa olduğudur. Neoklasik İktisat Teorisi, bu egemen düşünme biçiminin, nasıl tasarlandığının, iç mantığının ve tutarlılığının anlaşılmasını sağlarken, aynı zamanda bu teorinin sınırlarını ve içerdiği önemli sorunları görmeye yardımcı oluyor. (CNN Türk)

Epistemolojik Kopuş nedir?
Marksist düşüncenin oluşumu ve olgunlaşmasını inceleyen kimi yazarlar “genç” ve “olgun Marx” arasında bir ayrım yaparlar ve bu ayrım Marx ve Engels’in düşüncesindeki bir kopuş ya da kırılma iddiasına ve buna bağlı olarak gelişen bir dizi tartışmaya varacak şekilde ilerler. Bahsedilen bu kırılma, Marx ve Engels’in “felsefeden kopuş”u ya da Louis Althusser tarafından “epistemolojik kopuş” olarak nitelenmiştir. (Bilim ve Gelecek)

Heterodoks nedir?
Heterodoks sözcüğü, "farklı" anlamına gelen Yunanca heteros ve "öğreti, düşünce" anlamındaki doxa sözcüklerinden oluşur. Ana akımdan sapmış olan anlamına gelir. (Vikipedi)

Davranışsal Ekonomi nedir?
ehavioral Insights Team tarafından davranışsal iktisat üzerine yapılan bir sosyal deneyde, Guatemala vatandaşlarının posta kutularına, ülkenin vergi kurumunun imzasını taşıyan mektuplar gönderilir. Mektuplarda ülkedeki vatandaşların %65’inden fazlasının vergi borçlarını ödedikleri, henüz ödeme yapmayan vatandaşların da en kısa sürede vergilerini beyan etmesi gerektiği belirtilir. Esasen ülkedeki vergi ödeme oranı, çok daha azdır. Ancak bu mektubu alan vatandaşların büyük çoğunluğu, kısa sürede vergi ödemesini gerçekleştirir. Öyle ki, mektupların adreslerine ulaşmasından yaklaşık 3 ay sonra, vergi ödeme oranında %43’lük bir artış tespit edilir. Çünkü Guatemala vatandaşlarına verilen, ülkenin büyük çoğunluğunun vergisini çoktan ödediğine dair bilgi; onların davranışlarını değiştirmelerine dair yönlendirmeyi başarmıştır.

Davranışsal iktisat, insanların her zaman kendi faydalarını gözeterek, rasyonel düşünce sistemi çerçevesinde karar almadıklarını savunur. Davranışsal iktisada göre, irrasyonel davranış ve düşünceler, bireylerin gündelik hayatta aldıkları pek çok kararı doğrudan etkileyebilir. Ekonomik modellemeler ve kuramlar, insanın karar alma sürecinde etki gösteren psikolojik ve sosyolojik unsurları da göz önünde bulundurmalıdır. Kısacası, davranışsal iktisat bireylerin neden kimi zaman ekonomik açıdan mantıksız karar verdiklerini ve ekonomik tahminlerin hangi unsurlardan kaynaklı olarak gerçekte olanla uyuşmadığını araştıran bir alandır. (İş Bankası)

Nöroekonomi Nedir?
Nöroekonomi, ekonomi, psikoloji, sinirbilim ve davranışsal ekonomi gibi çeşitli çalışma alanlarından unsurlar alan yeni bir disiplindir. Temel amacı, insanların ekonomi ile ilgili kararları nasıl aldıklarını incelemektir. Bunu yapmak için, ajanların rasyonel olduğu ve mevcut bilgileri dikkate alarak optimal kararlar aldığı klasik ekonomi varsayımından uzaklaşarak. (Economy Pedia)

Nebati ne demek istemiş olabilir?
Toplumun faaliyetlerini belirleyen aracın piyasa olduğu Neo Klasik ekonomi modelinin Marx ve Engels'in felsefeden kopuşu sonrası -sözde- kırılmasının ardından farklı olarak ortaya çıkan ve bireylerin psikolojik olarak karar almasını etkileyen ekonomi modeli günümüzde ön plana çıkmaktadır.

¯\_(ツ)_/¯​


 
Yukarı