AMD Ryzen 9 7950X İncelemesi

AMD’nin 16 çekirdekli yeni Ryzen 9 7950X işlemcisini inceliyoruz. DDR5 ve PCIe 5.0 desteği sunan işlemci nasıl bir performans sunuyor?

AMD’nin Ryzen 7000 serisi işlemcilerine ilişkin ayrıntıları daha önce kapsamlı bir şekilde ele almıştık. Aradan geçen yaklaşık bir aylık sürenin ardından Zen 4 mimarili işlemciler satışa çıkıyor. Bildiğiniz üzere şirket dört ayrı işlemci modeli piyasaya sürdü: Ryzen 9 7950X, Ryzen 9 7900X, Ryzen 7 7700X ve Ryzen 5 7600X.

Bugünkü incelememize Ryzen 9 7950X konuk oluyor. Ryzen 7000 Raphael, masaüstü bilgisayarlar için 5nm teknolojisini kullanan ilk CPU serisi oldu. Frekanslar ise modele bağlı olarak 5.7 GHz’e uzanırken önceki nesle göre hatrı sayılır seviyelerde artışlar yapıldı.

Zen 4 Mimarisi

AMD, Zen 4 mimarisinin %13 oranında IPC kazancı sağladığını söylüyor. Şirket bu rakamı verebilmek için ölçümleri oyun dahil olmak üzere çok çeşitli iş yüklerinin bir geometrik ortalamasını alarak yaptı. Ancak IPC kazanımları genel olarak oyunlarda etkisini daha çok gösteriyor.

Ekip ayrıca işlem önbelleğini 1,5 kat artırdı, yükleme/depolama birimlerini geliştirdi ve L2 önbellek kapasitesini iki katına çıkardı. Mühendisler, 5nm sürecini tasarım hedeflerine göre ayarlamak için TSMC ile birlikte çalıştı ve bunun sonucunda özel 15 katmanlı N5 işlem teknolojisi elde edildi.

AMD, AVX-512 komut seti desteğini aktif ederek Alder Lake işlemcilere kıyasla çeşitli avantajlar sağladı. Kırmızı ekip ayrıca Intel’in Alder Lake işlemcilerinden çok daha küçük bir pakette daha iyi güç verimliliği sağladığını iddia ediyor. Zen 4 çekirdeği, 3.84 mm2’lik boyutuyla Intel’in Golden Cove çekirdeğine kıyasla neredeyse yarı boyutta. Bununla birlikte %47 daha fazla güç verimliliği sağlandığı vurgulanıyor.

Ryzen 7000 Serisinde Öne Çıkan Özellikler

• Yeni Mimari: Zen 4 mimarisi, +%13 IPC iyileştirmesi (22 ayrı iş yükünün ortalaması), enerji verimliliğinde önemli iyileştirmeler, yapay zeka iş yükleri için geliştirmeler ve AVX-512 desteği sunuyor.
• Frekans Kazançları: Ryzen 7000 işlemcilerin tümü de 5.0 GHz üzerinde maksimum artırma frekansına sahip. Nesilden nesle frekans artışı, modele bağlı olarak 600-800 MHz arasında değişmekte. AMD, 12 ve 16 çekirdekli işlemcilerinin tüm çekirdeklerde 5.2 GHz hıza ulaştığını söylüyor.
• Tek Çekirdek Performansı: Frekans ve IPC gelişimleriyle birlikte önceki nesle kıyasla tek çekirdek performansında +%29 iyileşme.
• Üretim Teknolojisi: Ryzen 7000 işlemcilerin içinde yer alan “Zen 4” CCD’ler, güç tüketimini düşürmek ve enerji verimliliğini artırmak için TSMC 5nm sürecine geçiyor. AMD, standart TDP noktalarında watt başına performansta ortalama %40’lık bir artış ölçümlemiş.
• Yeni 6nm G/Ç Yongası: Ryzen 6000 serisi mobil işlemcilerde kullanılan 6nm G/Ç kalıbı Ryzen 7000 masaüstü serisinde de kullanıldı. Böylelikle RDNA 2 grafikleri, DisplayPort ve HDMI desteği, DP Alt Modlu USB TypeC, AV1 video kod çözme ve H.264/H.265 video kodlama/kod çözme gibi yetenekler sağlandı.
• Yeni Soket ve Platform: LGA1718 AMD Soket AM5, PCle Gen 5, DDR5 ve 230W’a kadar güç dağıtımı desteği sunuyor. AMD 600 serisinde yer alan dört ayrı yonga setiyle fiyat ve özellik esnekliği sağlanıyor. AMD, en az 2025 yılına kadar bu soketi desteklemekte kararlı olduğunu söylüyor.

AMD Ryzen 9 7950X Performansı

Test sistemimiz şu şekilde:

• AMD Ryzen 9 7950X işlemci
• ROG Crosshair X670E Hero anakart
• G.Skill Trident Z5 Neo 2×16 DDR5 RAM: 6000 MHz, CL30-38-38-42, EXPO desteği
• NVIDIA GeForce RTX 3090 Ti Founders Edition ekran kartı
• ASUS ROG Ryujin II 360 CPU soğutucu
• ROG Thor 1200W Platinum II güç kaynağı
• Samsung 960 Pro NVMe SSD

7950X Sentetik Testler

7950X Oyun Performansı

Amiral gemisi CPU’yu 5 farklı oyun ile test ettik ve test sistemlerini olabildiğince aynı tuttuk. Her iki sistemde de aynı şekilde ekran kartı olarak RTX 3090 Ti, anakart olarak ROG Hero ve PSU olarak ROG Thor 1200W Platinum II modelini kullandık. AMD sistemde kullandığımız EXPO destekli 6000 MHz Gskill RAM’leri kullanmak istedik ancak Intel Core i9 12900K işlemcili sistemimizde tam performans vermediği için Kingston Fury 5200 MHz bellekleri kullanmayı tercih ettik.

Oyun testleri 1440p çözünürlükte gerçekleşti. 2160p, yani 4K çözünürlükte ekran kartına çok daha fazla yük binecekti. İncelememizin temelinde Ryzen 9 7950X olduğu için 1440p en iyi seçenekti.

Güç Tüketimi

Ryzen 9 7950X’li sistem boşta 120W civarında güç tüketirken, Cyberpunk 2077 oyun oturumu sırasında güç tüketimi ortalama 595W düzeyinde seyretti. Gücünü Core i9 12900K’dan alan sistem ise boşta 85W civarında güç çekerken, Cyberpunk 2077 oynarken 550W ile 600W arasında güç tüketimi gördük. Bu bağlamda 12900K’nın boştaki güç tüketimini verimlilik çekirdekleri ile bağdaştırabiliriz.

Sıcaklık Değerleri

ROG Ryujin II 360 mm ile soğuttuğumuz Ryzen 9 7950X, birçok sentetik testte 95 dereceye kadar ulaştı. Oyunlarda ise sıcaklık genellikle 78 derece civarında dolaştı. Bu arada Ryujin II’yi AM4 montaj aparatları ile kullandığımızı ve Artic MX-4 markalı termal macun kullandığımızı belirtelim.

Karşılaştığımız Sorunlar

• AMD EXPO 1 profilinin açılmaması ile beraber EXPO 2 profiline geçiş yaptık.

AMD’ye Ait Performans Testleri

AMD laboratuvarlarında gerçekleşen 1080p oyun testlerini aşağıda görebilirsiniz. Bu değerlerin ortalama FPS değerleri olduğunu da belirtelim.

1080p Oyun Performansı (Ryzen 9 vs. Core i9)

1080p Oyun Performansı (Ryzen 7 vs. Core i7)

1080p Oyun Performansı (Ryzen 5 vs. Core i5)

Ryzen 7000 İşlemci Alacaklara Öneriler

• İşletim Sistemi: AMD, Windows 11 Build 22000.778 veya daha yeni bir sürümü kullanmamızı tavsiye ediyor.
• BIOS Sürümü: AMD, yalnızca aşağıda açıklanan BIOS dosyalarını kullanmanızı tavsiye ediyor. Bu ROM’ların Ryzen 7000 serisiyle amaçlanan performans ve işlevsellik için doğrulandığı belirtilmiş. Ancak elbette gelecekte daha yeni BIOS sürümleri sunulacak.
  • ASRock X670E Taichi: X670ETC1.05.A0S1
  • ASUS ROG Crosshair X670E Hero: Sürüm 0605
  • Gigabyte X670E Aorus Master: Sürüm 813b
  • MSI MEG X670E ACE: E7D69AMS.110NPRP
• Yonga Seti Sürücüsü: Optimum sistem kararlılığı ve performans için 4.07.21.042 (veya daha yeni) yonga seti sürücüsü önerilmiş. Bu sürüm yeni Ryzen 7000 işlemciler satışa çıktığında herkes için indirmeye açılmış olacak.
• Entegre GPU Sürücüsü: AMD, entegre grafikler için Radeon Software 22.9.2 sürümünü kullanmamızı öneriyor. Bu sürücüler kullanılmadığında Aygıt Yöneticisi’nde entegre grafikler üzerinde bir ünlem işareti görebilirsiniz.
• Eco Modu: 5nm “Zen 4” mimarisinin güç verimliliğini değerlendirmek için AMD Eco Modu ile denemeler yapabilirsiniz.
• Bellek: AMD, EXPO uyumlu bellek kitlerinde Profil 1’in etkinleştirilmesini öneriyor. Gecikme için optimize edilen bu profilin uygulamalarda en iyi performansı sunmak için optimize edildiği belirtilmiş. Eğer ince ayar yapmak isterseniz, daha önce söylediğimiz gibi Ryzen 7000 işlemcilerin RAM frekansı açısından tatlı noktası: “AUTO:1.1 DDR5-6000”.

DDR5 Belleklerle Overclock Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Yeni varsayılan Infinity Fabric frekansı, kullanılan kitin hızına bağlı olarak 1600-1800 MHz arasında.
• Ryzen 5000 serisinde genel anlayış, optimum performans için fclk, uclk ve mclk’yi 1:11 oranında bağlı tutmaktı. Ancak artık durum böyle değil.
• DDR5 frekansları DDR4’ten önemli ölçüde yüksek olduğu için, kullanıcıların Infinity Fabric’i AUTO’da bırakması ve bellek kontrolcüsünü 1:1 oranında ölçeklendirmesi öneriliyor. Başka bir deyişle, fclk, uclk ve mclk, AUTO:1:1 olarak ayarlandı ve AMD’ye göre en iyi performans bu şekilde elde ediliyor.
• Burada AUTO ayarı ne anlama geliyor? Genel olarak konuşursak, RAM ve kontrolcü 1:1 oranında bağlanırken RAM vs. Fabric ise 2000 MHz olarak ayarlanmakta. Bu kurulum genellikle en iyi kullanıcı performansını veriyor. Örnekler:
  • DDR5-4800 = 2400 MHz RAM, 2400 MHz IMC (1:1 oran) ve 2000 MHz Fabric.
  • DDR5-5200 = 2600 MHz RAM, 2600 MHz IMC (1:1 oran} ve 2000 MHz Fabric.
  • DDR5-6000 = 3000 MHz RAM, 3000 MHz IMC (1:1 oran) ve 2000 MHz Fabric.
• FCLK 2000, DDR5-6000 ile eşleştirildiğinde Bellek Kontrolcüsü optimizasyonlarını korurken yüksek FCLK için en uygun nokta.
• DDR5 bellek frekansı 3000 MHz’in (DDR5-6000} üzerine çıktığında, kullanılan bellek frekansı için otomatik oran stratejisi değişecek. Bellek kontrolcü saati (uclk) bellek frekansıyla birlikte 1:2’ye geçiş yapacak.

CPU ile Overclock İçin Notlar

AMD, PBO (Procession Boost Overdrive) teknolojisinin oyun ve karma kullanım senaryoları için hala en iyi yol olduğunu söylüyor. Daha ince manuel hız aşırtma, belirli ve hedeflenen senaryolarda size daha yüksek performans sağlayabilir. PBO ile en iyi şekilde hız aşırtma yapabilmek için ipuçlarına gelirsek:

• PBO Advanced ayarı etkinleştirildiğinde, PPT, TDC ve EDC seçenekleri otomatik olarak etkinleşiyor.
• PBO Scalar’i 7X ile 10X arasında ayarlayın.
• Curve Optimizer değerleri CPU’ya bağlı olacak. Ancak kullanıcılar, kararlılık ve fayda sağlamak için kendine uygun bir değer bulmak için denemeler yapabilir ve iş yüklerinde testler gerçekleştirebilir.
  • Başlangıç olarak, CCD’lerde Curve Optimizer ayarı -10 ile -15 arasında seçilebilir. Sonrasında kararlılık testleri yapılabilir.
  • Platform -30’a kadar izin veriyor. Ancak tüm CCD’ler bu seviyelere kadar destek sunmaz.

Ryzen 7000 İşlemcilerin Detaylı Özellikleri

AMD Ryzen 7000 Serisine Genel Bakış

• 16 adede kadar Zen 4 çekirdeği ve 32 iş parçacığı.
• Tek iş parçacıklı uygulamalarda +%29 performans artışı.
• Yepyeni Zen 4 CPU çekirdeği (IPC / mimari iyileştirmeler).
• Yeni TSMC 5nm üretim teknolojisi (6nm IOD ile).
• Zen 3’e göre Watt başına performansta %25 iyileştirme.
• Zen 3’e karşı %35 genel performans iyileştirmesi.
• Zen 3’e kıyasla ~%13 IPC (Saat Başına Talimat) geliştirmesi.
• LGA1718 Soketli AM5 platformuna destek.
• Yeni X670E, X670, B650E, B650 anakartlar.
• Çift Kanallı DDR5 bellek desteği.
• DDR5-5200 yerel (JEDEC) hızlar.
• 28 PCIe Yolu (CPU’ya özel).
• 105-170W TDP.

AMD AM5 Çipset Karşılaştırması