Selamlar arkadaşlar,
Yıllardır ikinci elden her türlü ürün toplarım, alırım, bozarım, satarım... Ama ne yalan söyleyeyim, yıllardır da yanıyorum beylr. Artık sıra sizde, siz yanmayın bari :d
Şöyle bir geriye bakıyorum da, "abi vallahi tertemiz kart, sadece LoL oynadım" lafına kanıp eve pert olmuş mining artığı kart taşıdım hatırlamıyorum bile. Bir keresinde anakart aldım, eve geldim bir baktım pinler yamuk yumuk. Aradım satıcıyı, adam bana ne diyor "kargoda olmuştur kral" :d yahu kargocu paketi açıp içine işlemci takmaya mı çalıştı, nasıl kargoda olsun? (gerçi bizim kargocuları biliyosunuz, o da olabilir ama neyse).
Neyse, bu kadar kazık ve tokat yedikten sonra artık bir parça alırken csı Miami dedektifi gibi inceliyorum her şeyi. Biraz uzun olabilir ama sonuna kadar okuyun, yemin ediyorum bir daha kimse sizi tokatlayamaz.
Altın kurallar
Hangi parçayı alırsan al, şunlar kanundur babacım:1. Elden al, elden: imkan varsa aynı şehirde yüz yüze buluşun. Hem parçayı gözünle görür test edersin, hem de satıcının gözlerinin içine bakarsın. O gözlerde "seni kerizliyorum" parıltısını görürsen anlarsın zaten, bana güvenin hisler yanıltmaz...
2. Uzaktan alacaksan "Param Güvende" şart: Sahibinden'in havuz sistemi falan var ya, işte o hayat kurtarır. Tanımadığın etmediğin adama lap diye havale yapma sakın. Parça eline gelsin, test et, içine sindi mi? Hah, o zaman onay ver para gitsin. Ayrıca sahte linklere dikkat edin. Hâlâ kananlar var.
3. Fiyat çok tatlıysa bir dur: piyasanın %30-40 altında bir ilan gördün mü içinden bir ses "off şansa bak bedava" diceksin. O sesi sustur hocam. Çok ucuzsa kesin bir bit yeniği vardır. Ya mining çıkmasıdır, ya tamirlidir ya da çalıntıdır. Bedava peynir fare kapanında olur unutma.
4. Kutu, fatura candır: adam ürünün kutusunu, naylonunu, faturasını saklamışsa o adam malına kıymet veriyordur canım. Böyle tiplerden genelde zarar gelmez, sıfır gibi ürün alırsın.
Ekran kartı (GPU) - en sakat yer
Gelelim dananın kuyruğunun koptuğu yere. Ekran kartı piyasası mayın tarlası gibi. Mining patlamasından sonra ortalık yorgun savaşçı kartlarla doldu. Dikkatli olmazsanız elinize emekli bir madenci tutuştururlar, iki aya kart elinizde kalır.Gözle muayene (fiziksel kontrol)
Kartı eline aldığında şunlara bakıccan.
-Güvenlik etiketi (warranty Void): kartın arkasındaki vidaların üzerinde küçük stickerlar olur. O etiket sağlamsa kart hiç açılmamış demektir, bu iyi. Ama etiket yırtıksa, delikse veya yoksa o kart açılmış. Niye açılmış? Macun değişimi mi, tamir mi, çip ısıtma mı? Mutlaka sebebini sor, kıvırıyorsa uzaklaş.
-PCB rengi: kartın o yeşil ya da siyah devre kartına iyi bakın. Özellikle güç girişlerinin orada ve GPU çipinin arkasında sararma, kahverengileşme varsa o kart yanmış demektir sıcaktan. Muhtemelen mining riginde canı çıkmıştır. Kaçın.
-VRAM terlemesi (kusma): kartın arkasına, belleklerin olduğu yere bakın. Böyle yağlı, ıslak gibi lekeler var mı? Varsa termal pedler sıcaktan erimiş, akmış demektir. Bu kartın anası ağlamış hocam, net mining belirtisi.
-Fanlar: elinle bir fırr diye çevir. Takılma var mı, yalpaliyor mu? Yapraklarda kırık çatlak var mı? Fan değiştirmekle uğraşma sonra, ekstra masraf.
-Portlar: HDMI girişlerinin içine falan bakın. Yeşilimsi pas (oksitlenme) varsa nemli yerde kalmıştır. Pinler yamuksa görüntü alamazsın.
Yazılımsal testler - bunu yapmadan almayın!
Kart dışarıdan çiçek gibi görünür ama içi bitiktir. Şu testleri yapın/yaptırın:-FurMark: bu program kartın pestilini çıkarır. 1080P'de bir 5 dakika çalıştırın. Ekranda saçma sapan çizgiler, renkli kareler (artefakt diyorlar buna) çıkıyorsa çip veya VRAM gidici, geçmiş olsun.
-Sıcaklık: HWiNFO veya Afterburner açın bakın. Yük altında 70-75 derece okey. 80 derece eh işte. Ama 85 üstü sıkıntı, 90+ ise direkt alma.
-Fan hızı: kart 70 derecede ama fanlar %100 bağırıyorsa bir terslik var. Ya macun kurumuş taş olmuş, ya da soğutucu tam basmıyor. Uğraştırır.
Mining işaretleri
-Termal ped değişimi yalanı: kart daha 1-2 yıllık, satıcı "abi termal pedleri yeniledim canavar gibi oldu" diyorsa %99 miningcidir. Normal oyuncu 1 senede ped değiştirmez. Madenci değiştirir çünkü 7/24 çalışınca o pedler yanıyor.
-BIOS switch: kartın üzerinde minik bir anahtar varsa ve konumu farklıysa, veya adam "BIOS modladım/güncelledim" diyorsa mining için ayar çekilmiş olabilir. Orijinale dönmüş mü sor.
-Kullanım süresi: GPU-Z indirip bakın, bazı kartlarda yazar. 2 yıllık kart ama 15-20 bin saat çalışmış görünüyorsa o kart hiç uyumamış demektir. Günde 8 saat oyun oynasan 2 yılda anca 5-6 bin saat yapar. Hesabı siz yapın işte.
Kırmızı çizgiler (bunları görürsen topukla)- PCB'de sararma/yanık izi.
- VRAM terlemesi/yağlanma
- Ekranda bozulmalar (artefakt)
- 90 derece üstü sıcaklık.
- Fanlar son gaz dönmesine rağmen soğumayan kart.
- İçi açılmış ama mantıklı açıklaması olmayan kart.
Anakart - en riskli parça
Anakart çok sakat, bir çizik bir yamuk pin bütün sistemi çöp eder.Soket kontrolü (çok önemli)
İntelciler dikkat, pinler anakartta. O pinler saç teli gibi, bir tanesi yamulsa işlemci oturmaz, sistem sapıtır. Telefonun flaşını açıp büyüteçle bakar gibi farklı açılardan bakın. Pinlerin hepsi nizami asker gibi dizili olmalı. AMD'nin yeni soketlerinde de pinler anakartta, aman dikkat.
Fiziksel hasar.
-Tornavida çiziği: vida deliklerinin etrafına bakın. Acemi kasaplar montaj yaparken tornavidayı kaydırıp anakartı çizebiliyor. "bir çizikten nalacak yeaa" demeyin. O çizik veri yolunu kestiyse yandınız. PC durduk yere kapanır, USB görmez, kanser eder.
-Portlar: USB'lerin içi sağlam mı? SATA girişlerinin o "l" şeklindeki plastiği kırık mı? Kırıksa kablo durmaz, kısa devre yapar.
-MOSFET ve pil: işlemcinin etrafındaki kapasitörlere bakın, üstü şişmiş mi? Pil yuvasına bakın, pil akmış mı asit izi var mı? Varsa o anakart ölücüdür.
Kırmızı çizgiler- Yamuk, eksik soket PIN'i.
- Anakart üzerinde derin çizik.
- Şişmiş patlamış kapasitör.
- Yanık izi.
- Pil akıntısı.
İşlemci-
İşlemciler genelde sağlamdır ama yine de sağı solu belli olmaz.AMD (pinler işlemcide olanlar):
Eski Ryzen'larda falan pinler işlemcinin altında. Tek tek bakın yamuk var mı? "ben düzeltirim ya" diye almayın, düzeltirken çıt diye kırılır elinizde kalır
Intel (pinler anakartta olanlar):
İşlemcinin altındaki o sarı noktalara bakın. Derin çizik, kararma olmasın.
Delid:
Bazı overclockçular işlemcinin kapağını jiletle söküp altına sıvı metal sürüyor. İşçilik kötüyse işlemci mevta olabilir. Kapağın kenarlarında silikon izi, taşma falan var mı bakın.
RAM (bellek)
En temiz parça bu genelde ama yine de;
-fiziksel: altın renkli dişlere bakın. Çizik, kararma (oksitlenme) varsa temassızlık yapar, mavi ekran verip durur.
-test: MemTest86 diye bir program var. Üşenmeyin yaptırın veya yapın. Bir tane bile kırmızı hata verirse o RAM çöp, almayın.
Güç kaynağı (PSU) - bence 2. el alınmaz
Bakın burada çok net konuşcam: Mümkünse PSU'yu sıfır alın abiler.Niye? Çünkü içindeki kapasitörler zamanla eskiyor, ömrü bitiyor. 10 senelik "kaliteli" PSU alacağına git sıfır orta Hall'i al daha iyi.
Bir de PSU patlarsa tek başına gitmiyor arkadaşım, yanında anakartı, ekran kartını, SSD'yi de götürüyor. Domino taşı gibi. 300 lira kar edeceğim diye 50 binlik sistemden olmayın. Bak işin vakkosu burada aha dayıya sorun
@yusuf7878İlla alacağım diyosanız bari markalı (Corsair, Delta, FSP falan) ve garantili bir şey olsun. Çin malı teneke PSU'lara elinizi sürmeyin.
Depolama (HDD/SSD) - şans işi
Depolama da riskli.-veri güvenliği: silinen dosyalar geri getirilebiliyor, başkasının eski diskini kullanmak ne kadar güvenli siz karar verin.
-HDD: CrystalDiskInfo kurun bakın. Sağlık durumu "iyi" olmalı. Sarı veya kırmızı uyarı varsa, "reallocated sector" falan diyorsa o disk yolcudur. Bir de çalışırken tıkır tıkır ses geliyorsa kafa vuruyordur, kaçın.
-SSD: bunların ömrü var (TBW). Programda ne kadar veri yazıldığı yazar. Üreticinin verdiği ömrün %70'ini geçmişse alınmaz.
Bir de M.2 SSD'ler ısınmaktan yamulabiliyor bazen. Düz zemine koyun, muz gibi bükülmüşse almayın yuvaya oturmaz
kırmızı çizgiler- Bad sectorlü disk.
- Traktör gibi çalışan HDD.
- Ömrünü tamamlamış SSD.
- Yamuk M.2
- SATA güç girişi kırık diskler (kroniktir bu)
Alım öncesi kontrol listesi , cebinizde dursun
Satıcıyla buluşmadan şunları kafada bir tik atın:- Fiyat piyasa ortalamasında mı? (çok ucuzsa kaç)
- Kutu, fatura, zıngıl zungul her şeyi tam mı?
- Elden mi alıyosun?
- Param Güvende ile mi alıyosun? (uzaktaysa)
- ekran kartı: etiket sağlam mı, sararma var mı, fanlar dönüyor mu, FurMark testi temiz mi?
- anakart: pinler IP gibi düzgün mü, çizik mizik var mı?
- işlemci: Pinler/Padler temiz mi?
- RAM: Memtest yapıldı mı?
- disk: sağlık %100 mü?
Son kelam
Babacım, ikinci el almak kötü bir şey değil. Ben yıllardır dükkan dizer gibi evde parça alıp satıyorum, genel olarak da memnunum. Zaten hani şu piyasada sıfır ürün almak için sağlam bir geliriniz olması lazım, ama bu işin raconu bu. Acele etmeyecen, her detayına bakacan. Satıcı "kardeş vaktim yok test edemeyiz" falan yapıyorsa %100 bir bityeniği vardır, topuklayın.Bazen 300-500 fazla verin temizini alın, başınız ağrımasın. O fark sizi ileride 2-3 bin liralık zarardan kurtarır.
Umarım işinize yarar bu yazdıklarım.
not: Kendi tecrübelerimle yazdım, eksik gedik varsa affola. Siz de ekleme yapın yorumlara.
.
