Herkese selamlar.
Bugün maalesef bu modellerle ilgili bir tasarım kusuru öğrendim. Bunu da detaylı şekilde sizlerle paylaşmak istedim.
Bugün maalesef bu modellerle ilgili bir tasarım kusuru öğrendim. Bunu da detaylı şekilde sizlerle paylaşmak istedim.
Öncelikle bu modeller, yüksek kapasiteli güç kaynakları oldukları için doğal olarak inrush akımı (ilk kalkış akımı) oldukça yüksek oluyor.
Peki inrush akımı nedir?
Kısaca anlatmak gerekirse; güç kaynağı ilk kez prize takıldığında ya da açıldığında, girişteki büyük kapasitörler aniden şarj olmaya çalışır. Bu sırada, normal çalışma akımının kat kat üzerinde, çok kısa süreli ama oldukça yüksek bir akım çekilir. İşte buna inrush akımı denir.
Bu akım ne kadar yüksekse, sistem için o kadar zararlıdır.
Bu durumu kontrol altına almak için güç kaynaklarında genellikle NTC (Negative Temperature Coefficient) termistör kullanılır.
NTC.
NTC’nin görevi şudur:
İlk açılışta yüksek direnç göstererek inrush akımını sınırlar.
Bu enerjinin bir kısmını ısıya dönüştürür.
Ardından ısındıkça direnci düşer ve normal çalışmaya geçilir.
Buna ek olarak, kaliteli tasarımlarda NTC üzerinden sürekli güç kaybı yaşanmaması için bypass rölesi kullanılır. Sistem stabil hâle geldiğinde röle devreye girer ve NTC’yi bypass eder.
Normal şartlar altında 750W veya 850W gibi güçlerdeki bir PSU’da NTC görmemek neredeyse imkânsızdır. Bu artık bir endüstri standardı sayılır. En saçma Turbox güç kaynağında bile NTC kullanılıyor.
Ancak Delta, anlam veremediğim bir şekilde, bu modellerde NTC ve bypass rölesinin bulunması gereken bölgeyi tamamen boş bırakmış. Yani tasarımda bu koruma mekanizması bilerek bypass edilmiş durumda.
Cooler master HP/Delta DPS-750AB.
Delta GPS850HB modeli de aynı şekilde boş bırakılmış.
Bunun sonucu olarak:
Inrush akımı anormal seviyelere çıkıyor.
Evin sigortasının atmasına sebep olabiliyor.
PSU içindeki köprü diyotlar, PFC MOSFET’leri ve kapasitörler çok daha ağır strese maruz kalıyor.
Cooler Master'ın bir modeli olan HP/Delta DPS-750AB modeli ilk açılışta 190 amper çekiyor. Bu model GPS750FB modeliyle aynı platformu kullanıyor.
Cooler Master.
Delta.
Yani bu test bir nevi 750FB içinde geçerli denebilir. Benzer sonuçlar çıkacaktır. bu değer oldukça fazla. 850HB modelinde ölçüm yok ama mimari gereği daha kötü olması muhtemel.
Inrush akımı her ne kadar giriş katındaki bileşenlerin (özellikle köprü diyot ve bulk kapasitör) daha yüksek anlık strese maruz kalmasına neden olsa da, bu stresin pratikte ne kadar kritik olduğu mevcut verilerle net olarak değerlendirilemiyor. F14Labs testinde dalga formu ve darbe süresi gibi önemli parametreler paylaşılmadığı için 190A tepe değerinin bileşen ömrüne uzun vadede nasıl etki edeceğini kesin olarak söylemek mümkün değil. Bu nedenle uzun süreli kullanımda güç kaynağının dayanıklılığı konusunda temkinli olmak gerekiyor.
Söz konusu modellerin, özellikle sık açılıp kapatılan sistemlerde veya elektrik altyapısı dalgalanmaya daha açık olan ev kullanıcılarında tamamen “masum” sayılabileceğini söylemek zor. Inrush akımının uzun vadeli etkisi net olarak ölçülmediği için ihtiyatlı yaklaşmak gerekiyor. Türkiye’de satılan varyantlarda da benzer tasarım tercihinin devam ettiği görülüyor. Tristan23 hocamız, kendi garanti riskini göze alarak 750FB modelini açıp incelemiş ve orada da NTC’nin boş bırakıldığını göstermiştir. Bu katkısı için kendisine teşekkür ederim.
NTC ve Bypass rölesi boşta.
Sonradan NTC + bypass rölesi eklemek mümkün tabii ki. Hatta eklenmesi büyük ölçüde iyi olacaktır.
Not: Burada geçen inrush sorunu Delta GPS650JB ve Delta GPS550LB modelleri içinde geçerli fakat buradaki kadar durum kötü değil.
Bunlar dışında Delta GPS750HB ve Delta GPS850LB modellerinde böyle bir durum yok. Onlar direkt NTC+Bypass rölesiyle birlikte geliyor.
Bundan sonra açıkçası bu modelleri pek önereceğimi düşünmüyorum.
Son düzenleme:
Tekrar bir ihtiyaç olursa etiketlemeniz yeter üstat.
