Rehber Amino Asitler

Amino Asit Nedir?​

Vücudumuzdaki proteinlerin yapı taşı olan Amino Asitler; Vücudumuz için hayati önem taşımaktadır. Protein yapımı, hormon ve nörotransmiter sentezinin yapılması, insan fonksiyonlarının düzgün çalışması için amino asit gereklidir.

Nörotransmiter: Nöronlar arasında veya nöron ile başka bir hücre arasında iletişimi sağlayan kimyasallardır.

20 çeşit amino asit vardır, bunlardan 9 tanesi insan vücudunda sentezlenemez ve esansiyeldir. Esansiyel amino asitler dışarıdan besin yoluyla alınır.

Vücut geliştirme sporu için de çok önemlidir. Kas yenilenmesi, enerji miktarı gibi şeylerde önemli rol oynar.

Amino Asitler Hangi Besinlerde Bulunur?​

Kısaca protein kaynağı gıdalarda bulunmaktadır. Fakat bazı protein kaynaklarında fazlaca bulunurken bazılarında neredeyse hiç bulunmamaktadır.

Hayvan ve hayvan ürünlerinde bolca bulunurken vegan diye tabir edilen bakliyat ürünlerinde çok az bulunmakta, hatta bazı ürünlerde hiç bulunmamaktadır. Bu yüzden protein kaynağı olarak hayvansal gıdalar tercih edilmektedir.

Kırmızı Etler​

Amino asitlerin en çok bulunduğu gıdalardan birisi yağsız kırmızı etlerdir. Yağ içermeyen kırmızı etin 85 gramında 31 gram protein bulunmaktadır. Vitamin oranı da daha fazladır.

Kümes Hayvanları​

Protein niyetiyle alabileceğiniz ucuz ve kaliteli protein kaynaklarıdır. Genellikle tavuk göğsü ve hindi göğsü kullanılır. 85 gramında 28 gram protein içermekle beraber bolca amino asit içerir. Kırmızı ete oranla daha hızlı sindirilir ve yağ oranı daha düşüktür.

Balıklar​

Omega 3 kaynağı olan, sağlıklı yağ ve yüksek miktarda vitamin içeren balıklar da amino asit açısından zengin gıdalardır. Ton balığı ve somon protein için en mantıklı gıdalardır. Haftada en az 2 kere somon tüketilmesi önerilir.

Yumurta​

En kaliteli 3 protein gıdası arasında yer almaktadır. Ortalama bir yumurtada 6-8 gram arasında protein ile birlikte yüksek miktarda amino asit bulunur. Kolayca ulaşılabilmesi, hızlıca yapılıp yenilebilmesi en çok kullanılan gıdalar arasında yer almasını sağlamıştır.

Süt ve Süt Ürünleri​

Öncelikle bilinenin aksine süt ve süt ürünleri deriyi kalınlaştırmaz. Zaten protein tozu da peynir altı suyundan üretilmektedir. 100 gram süzme yoğurtta 10 gram protein bulunmaktadır. Fakat süt ve süt ürünleri uzun sürede sindirilir. Bundan dolayı Ramazan ayında oruç tutarken tüketilmesi önerilir.

Bitkisel Gıdalar​

Amino asit profili çok düşüktür. Protein alımı için asla tavsiye edilmese de ucuzluğundan dolayı tüketilmektedir. Yüksek miktarda protein içeren bakliyat gıdaları olsa da yanılmamak gerekir, amino asit çok az içerir hatta içermezler.

Amino Asit Alınmazsa Ne Olur?​

Önceden de belirttiğim gibi vücudun hayati fonksiyonları için önemlidirler. Eğer alınmazlarsa enerji üretimi, bağışıklık sistemi, besin emilimi gibi bir çok şey aksar. Bütün vücudumuz olumsuz etkilenebilir.

Amino Asit Yararları​

• Bağışıklık sisteminiz için çok önemlidir, bu sebeple bağışıklık sisteminiz iyi hale gelir.
• Duygu durumunuzu ve uyku düzeninize iyi gelir.
• Daha enerjik olursunuz.
• Enerjik olunca dolaylı yoldan atletik performansınız artar.
• Kas kaybını önler.
• Egzersiz sonrası kas toparlanması iyileşir.
• Yara iyileşmesi ve ameliyat sonrası iyileşmeyi hızlandırır.
• Enfeksiyonu önler.

Esansiyel Amino Asitler​

Histidin, izolösin, lösin, lizin, metionin, fenilalanin, treonin, triptofan ve valin olmak üzere 9 adettir.

Lösin: Protein sentezi ve kas onarımı için kritiktir. BCAA’dır ve ayrıca kan şekeri regülasyonuna yardımcı olur, yara iyileşmesini hızlandırır ve büyüme hormonlarının üretimini teşvik eder.

Valin: Dallı zincirli amino asitlerden yani BCAA amino asitlerinden birisidir. Kas büyümesini ve yenilenmesini teşvik etmeye yardımcı olur ve enerji üretiminde görev alır.

İzolösin: Kas metabolizmasında yer alan BCAA grubu amino asitlerde biridir. Bağışıklık fonksiyonu, hemoglobin üretimi ve enerji regülasyonu için kritik öneme sahiptir.



Fenilalalin: Vücudumuz bu amino asidi nörotransmiterlere (tirozin, dopamin, epinefrin ve norepinefrin) dönüştürür. Aynı zamanda, proteinlerin ve enzimlerin yapı ve fonksiyonunda kritik rol oynarlar.

Treonin: Cilt ve bağ dokunun önemli bileşenleri olan kolajen ve elastin gibi yapısal proteinlerin temel yapı taşıdır. Ayrıca yağ metabolizması ve bağışıklık fonksiyonları için gereklidir.

Triptofan: İştah, uyku ve ruh halini düzenleyen bir nörotransmitter olan serotoninin öncülü olarak görev yapar.

Histidin: Bağışıklık yanıtı opitmizasyonu, sindirim regülasyonu, cinsel işlev ve uyku-uyanıklık döngüleri için hayati önem taşıyan bir nörotransmitter olan histamin üretmek için kritik öneme sahiptir.

Lizin: Protein sentezinde, kalsiyum emiliminde, hormon ve enzimlerin üretiminde görev alır. Ayrıca, enerji üretimi, bağışıklık fonksiyonu, kolajen ve elastin üretimi için de hayati öneme sahiptir.

Metiyonin: Metabolizma ve detoksifikasyon süreçlerinde kritik rol oynar. Ayrıca doku büyümesi ve sağlığımız için hayati önem taşıyan minerallerden çinko ve selenyumun emilimi için de gereklidir.

Esansiyel Olmayan Amino Asitler​

alanin, arginin, asparajin, aspartik asit, sistein, glutamik asit, glutamin, glisin, prolin, serin ve tirozin olmak üzere 11 adettir.

Alanin: En sık kullanılan amino asit türüdür. Bağışıklık sisteminin optimizasyonu, metabolizma, toparlanma süreçlerinin hızlanması ve kan şekeri seviyelerinin regülasyonunda görev alır.

Asparajin: Merkezi sinir sistemi için kritik öneme sahiptir. Özellikle sinir sisteminin başarılı bir şekilde çalışmasında, kan temizleme ve idrar söktürme, kas gelişimi ve kan basıncı regülasyonunda önemli rol oynar.

Aspartik asit: Vücuttan amonyak gibi toksik maddelerin atılımı veya temizlenme süreçleri için kritiktir. Ayrıca, testosteron sağlığı, sperm sayısı ve sperm kalitesi gibi durumlara etki eder.

Glutamik asit: Sinir hücrelerinin iletişimi için gerekli olan nörotransmiterlerin aktivasyon potansiyelini geliştirebilir. Beyin ve sinir sistemi yapı ve fonksiyonu için kritik öneme sahiptir.

Glisin: Vücudun doku büyümesi ve bakımı için, hormonlar ve enzimler gibi önemli maddeler üretmek içindir. Bir çok hastalığın kaynağı olarak düşünülen serbest radikallerin neden olduğu oksidatif hasara karşı hücreleri korumaya yardımcı olan güçlü bir antioksidan olan glutatyon yapımı için kullanılan 3 amino asitten biridir.



Serin: Yaşamın devamı ve hayatta kalma süreçleri için önemlidir. Proteinlerin, nörotransmiterlerin, nükleotidlerin ve lipidlerin sentezinde kritik rol oynar. Ayrıca, sağlıklı beyin gelişimi ve fonksiyonu içinde gereklidir.

Arjinin: Genellikle şartlı esansiyel amino asit olarak ta kabul edilir. Nitrik oksit sentezlemek için arginin kullanılır. Nitrik oksit, kan damarlarınızın gevşemesine ve genişlemesine yardımcı olur. Mitokondriyal fonksiyonlar, hücre iletişimi, kalp sağlığı, kan akışı ve basıncı regülasyonu, bağışıklığın desteklenmesi ve bağ dokumu restorasyonu için önemlidir. Ayrıca antrenmandan önce 3000mg civarı alırsanız damarlarınız daha belirgin olur, antrenman performansınız artar.

Sistein: Şartlı esansiyel bir amino asit olarak kabul edilir. Metionin ve serinden üretebilme potansiyeli vardır. Cilt ve kolajen üretimi için sistein kritik öneme sahiptir. Aynı zamanda, detoksifikasyon süreçlerinin başlaması ve sürdürülmesi ve yaşlanma süreçlerini önleme ve yavaşlatma gibi durumlara da katkısı vardır.

Glutamin: Kanda ve diğer vücut sıvılarında en bol bulunan ve vücudumuz tarafından doğal olarak üretilebilen bir amino asittir. Bazı durumlarda (yaralanmalar ve hastalıklar) glutamin ihtiyacı üretme yeteneğinden daha fazla olabilir. Bu gibi durumlarda, glutamin şartlı esansiyel bir amino asit olarak kabul edilir. Protein yapı taşı ve bağışıklık sisteminin kritik bir parçasıdır. Dahası, glutamin bağırsak sağlığında özel bir role sahiptir. Vücudun amino asit profilinin %70’idir.

Kaynakça;

https://tr.wikipedia.org/wiki/Nörotransmitter

Esansiyel Amino Asitler

Esansiyel Olmayan Amino Asitler

Amino Asit Nedir? Zararları Nelerdir?

Amino asit nedir? Amino asitler ne işe yarar? - Memorial

Amino Asitler Nedir, Ne İşe Yarar? | Synevo Laboratuvarları

Amino Asit Bulunan Yiyecekler Nelerdir?

https://www.hepsiburada.com/hayatburada/amino-asit-iceren-besinler-nelerdir-bilmeniz-gerekenler