Soruya "demokrasi kutsaldır" diyen bir idealist olarak bakarsanız; Atatürk dönemi bir diktatörlüktür. Nokta. Seçim yoktur, muhalefet susturulmuştur. Eğer siz hem "Atatürk büyük demokrattır" deyip, hem de tek partili yılları savunuyorsanız; kusura bakmayın ama beyninizde ağır bir tutarsızlık var demektir.
Ancak, bir Realist ve Pragmatist gibi bakarsanız; Atatürk'ün seçim yapmaması, o dönem alınabilecek ülke için en doğru karardır. 1925'te Anadolu köylüsüne sandık koysaydınız ne olacaktı? Sandıktan Modern Hukuk, Kadın Hakları, Alfabe mi çıkacaktı? Hayır. Sandıktan; "Şeriat isteriz, Padişahı geri getirin, Şeyhimiz ne derse o olsun" çıkacaktı. O dönemin eğitim seviyesi için demokrasi getirmek saçmadır. Atatürk bunu gördü ve "halk için halka rağmen" ilkesini uyguladı. Hepsi bu.
