Selamlar arkadaşlar, Linux dünyasına girmeye niyetlenenlerin ya da "ya ben şu anki sistemden sıkıldım" diyenlerin kafasındaki o meşhur soruyla karşınızdayım. "Hangi dağıtımı seçmeliyim?" Daha önce bu tarz bi konu açmıştım biraz yüzeyseldi ama orda da bahsetmiştim, bu sorunun tek bi doğru cevabı yok maalesef. Çünkü "en iyi" dağıtım diye bişey yok, senin ihtiyacına, elindeki donanımın gücüne, bide senin bu işlerdeki tecrübene göre değişiyor bu işler. Yazı biraz uzun olacak, sıkılmazsınız umarım.
Kullanıcı Profiline Göre Dağıtım Seçimi
Yolun Başındakiler (Yeni Başlayanlar)Şimdi eğer Windows'tan ya da MacOS'tan bu tarafa geçiş yapıyosanız, muhtemelen en önemli kriteriniz "abi ben buna alışabilir miyim?" ve "sorun çıkarır mı?" olacaktır. Bu kategoride öne çıkanlar:
Zorin OS. Tam Windows'tan gelenler için yapılmıs. Arayüzü o kadar tanıdık ki yabancılık çekmezsiniz. Bide Nvidia sürücülerini felan kendi otomatik kuruyor, kişiselleştirmesi de çok kolay. Yani yeni başlayanların en az zorlanacağı dağıtımlardan biri diyebilirim. Linux Mint ise benim de çok sevdiğim "tak çalıştır" mantığında bi sistem. Codec'ler, sürücüler falan hepsi hazır geliyo, kurduktan sonra ekstra ayarla uğraşmıyosun. Hatta bizim tecrübeli yazılımcılardan Can Değer hoca , o bile Mint için "gönlümün efendisi" diyo
Özellikle Ubuntu tabanlı olmasına rağmen daha sade ve sorunsuz bulduğunu söylüyo ki bence de haklı.Ubuntu'ya gelirsek... Arkasındaki topluluk devasa. Hani bi sorun yaşasan Google'a yazman yeterli, çözüm bulamama ihtimalin yok gibi bişey. Ama son zamanlarda bu Snap paket yöneticisini biraz zorla dayatıyolar gibi, o yüzden bazı eski kurtlar (ben dahil) biraz eleştiriyo bu durumu.
Bide Türkiye'de yaşıyosak Pardus'u da es geçmemek lazım. TÜBİTAK yapıyo biliyosunuz, yerli malı. Arayüzü tamamen Türkçe, bide "Yalı" diye bi kurulum aracı yapmışlar, yeni başlayanlar için baya basit. Kurumlarda falan da kullanımı arttığı için topluluk desteği de giderek büyüyo, bi şans verilebilir.
Yazılımcı Arkadaşlar İçin
Yazılımcı dostlar, size valla rahatlatıcı bi haberim var: Hangi dağıtımı seçtiğinizin aslında pek bi önemi yok Node.js olsun, Python, Go, Git falan... Bunların hepsi her dağıtımda tek komutla şak diye kuruluyo. VS Code gibi editörler desen zaten platformdan bağımsız çalışıyo. Hatta şöyle diyim, Windows'ta o geliştirme ortamını kurcam diye saatlerini harcarsın ya hani, Linux'ta genelde dakikalar içinde bitiyo o iş.Benden size pratik bi tavsiye: Gözünüze, tipine hangisi hoş geliyosa onu seçin gitsin. İş akışınız dağıtımdan dağıtıma çok az fark eder yani.
Oyuncu Tayfası (Gamerss)
Linux'ta oyun oynamak artık eskisi gibi değil, baya baya oynuyoruz. Ama seçeceğiniz dağıtım deneyimi cidden etkiliyor. Eğer bilgisayarı bi konsol gibi kullanmak istiyosanız, yani açar açmaz direkt oyun arayüzü gelsin diyosanız ChimeraOS tam size göre. Steam Deck deneyimini alıp masaüstüne getirmişler, on numara olmuş.Yok ben normal masaüstü de kullanıcam ama oyun işleri de hazır olsun derseniz, Garuda Linux'un o "Dragonized Gaming Edition" sürümü var, gerekli ne kadar oyun aracı, sürücüsü varsa hepsi hazır geliyo. Pop!_OS da multimedya ve oyun işleri için gayet temiz ve hazır bi seçenek. Ama Chris Titus Tech'in de dediği gibi, şu kendi yaptıkları Cosmic masaüstü tam çıkana kadar Ubuntu'dan aman aman bi farkı yok gibi şu an.
Gizlilik ve Güvenlik Takıntısı Olanlar
Eğer "abi beni kimse izlemesin" diyosan iki seçenek var. Biri Tails; USB üzerinden çalışıyo ve sistemde zerre iz bırakmıyo. Her kapatıp açtığında hafıza sıfırlanıyo, tertemiz. Diğeri Qubes OS... Bu biraz manyak işi :d Her uygulamayı ayrı sanal makinede çalıştırıyo, güvenlik seviyesi arşa çıkmış durumda ama bu sistemi çalıştırmak için de baya sağlam donanım lazım, kasar yoksa.Donanıma Göre Dağıtım Seçimi
E tabi elindeki makinenin gücü de ne kuracağını belirliyor.Tarihi Eserler (En Eski Donanımlar, 32-bit, Tek Çekirdek)
Evin bi köşesinde kalmış Pentium M, Pentium 4 veya o eski Atom işlemcili cihazlar varsa AntiX Linux nerdeyse tek çareniz. İnanmazsınız belki ama 86 MB RAM ile çalışabiliyo bu meret. Web'de gezerken biraz öksürür tıksırır belki ama ofis işleri için hala gideri var.
32-bit Çift Çekirdek Sistemler (Intel Core Duo)
Bu kategorideki makineler için MiniOS'un Standard sürümü gayet iyi bi tercih. Debian tabanlı, bide sıkıştırılmış bi yapısı var, bu sayede YouTube falan izletiyo, internette gezdiriyo yani.
Düşük Seviye 64-bit (Core 2 Duo, İlk Nesil i Serisi)
4 GB RAM'i olan eski ama 64-bit makineler için Q4OS öne çıkıyo. Windows XP benzeri bi arayüz sunabiliyo, Trinity veya KDE Plasma masaüstüyle baya modern bi deneyim yaşatıyo insana.
Orta Seviye 64-bit (3. ve 4. Nesil Intel, AMD FX Serisi)
Hani şu Windows 11'in desteklemediği işlemciler varya, işte onlar için Linux Mint iyi bi tercih. Sürücü sorunu falan yaşatmaz, yağ gibi akar. MX Linux da Debian tabanlı, hafif, bide "MX Tools" diye bi araç seti var, terminale girmeden birçok işi hallediyosun, on numara kolaylık.
Modern Canavarlar
Ryzen veya 5. nesil sonrası Intel işlemcili güncel bi sisteminiz varsa aslında keyfiniz bilir, istediğinizi kurun. Ama yine de başım ağrımasın diyosanız Linux Mint önerilmeye devam ediyor, özellikle şu Nvidia sürücüleri konusundaki uyumluluğu yüzünden. Fedora da donanım uyumluluğu çok yüksek, tam "kur ve unut" tarzı, sorunsuz bi deneyim sunuyo.
Eski Bilgisayarları Hayata Döndürme Operasyonu
Windows 7, 8 veya 10 desteği biten bilgisayarlarınızı çöpe atmayıp güvenli şekilde kullanmak istiyosanız hafif Linux dağıtımları imdadınıza yetişiyo.
Mesela MX Linux'un Fluxbox sürümü boşta sadece 400 MB RAM yiyo ve 32-bit desteği de var, yani çok eski işlemcilerde bile çalışıyo. Linux Lite desen kendini zaten "Windows'tan geçiş köprüsü" diye tanıtıyor. 600 MB RAM kullanımıyla hafif sayılır ama dikkat, sadece 64-bit sistemlerde çalışıyo. Linux Mint'in XFCE veya Debian Edition sürümleri ise 2 GB ve üzeri RAM'e sahip eski sistemlerde en konforlu deneyimi sunanlar bence.
Linux'u İliklerine Kadar Öğrenmek İsteyenler
Eğer "ben bu işin mantığını, nasıl çalıştığını gerçekten çözmek istiyorum" diyosanız, o kolay dağıtımlardan biraz uzak durmanız lazım.
İlk adım olarak bi Arch Linux'u alın, komut satırından manuel olarak kurmayı deneyin. Bu süreçte disk bölümleme, bootloader ayarları, paket yönetimi falan derken temel kavramları bi güzel öğrenirsiniz. İkinci adımda ArcoLinux ile kendi ISO dosyanızı oluşturmayı deneyebilirsiniz, baya öğretici olur. Üçüncü ve en zorlu adım ise Linux From Scratch. Burada sıfırdan, kodları derleyerek kendi dağıtımını inşa ediyosun. Sabır işi ama efsane bi tecrübe.
İleri Seviye Kullanıcılar (Pro'lar)
Sistemini tam olarak kontrol etmek isteyen tecrübeli arkadaşlar için birkaç seçenek var. Arch Linux güncelliği ve o minimalist yapısıyla öne çıkıyo. Gentoo desen her paketi kendi donanımına göre derlemeni sağlıyo; evet zaman alıyo baya ama optimizasyon açısından üstüne yok. NixOS son zamanlarda çok popüler, tek bi konfigürasyon dosyasıyla tüm sistemi yönetiyosun, tekrarlanabilir yapılar kuruyosun. Void Linux ise systemd kullanmıyo, kendine has bi yapısı var, farklı bi tat arayanlara hitap ediyo.
Sunucu Kullanımı
Sunucu tarafında Debian kararlılığı ve geniş desteğiyle beniö için bir numara. İş dünyası ve kurumsal ortamlar içinse AlmaLinux, Rocky Linux ve Oracle Linux gibi RedHat tabanlı dağıtımlar tercih ediliyo genelde. Konteyner dünyasında ise (Docker falan) Alpine Linux o minicik yapısıyla vazgeçilmez hale geldi.
Dikkat Edilmesi Gereken Dağıtımlar (Aman Dikkat)
Arkadaşlar her dağıtım herkese gitmez. Manjaro mesela, Arch tabanlı ama güncellemeleri geciktirmesi yüzünden bazen sorun yaratabiliyo. Tecrübeli kullanıcıların görüşü net: "Arch kuramıyosan Manjaro da kullanma."Bi de şu Kali Linux ve Parrot OS meselesi var... Siber güvenlik araçlarıyla dolu geliyo diye herkes heves ediyo ama bunlar aslında sadece araç yüklü Debian sürümleri. Siber güvenliğe yeni başlıyosan bu araçları normal bi Debian kurulumuna eklemek bence daha öğretici olur, direk bunlara dalmayın.
Sonuç
Toparlayacak olursak; Linux dağıtımı seçimi tamamen kişisel bi karar. "En iyi" dağıtım diye bişey yok; sadece sizin için "en uygun" olan var. Yeni başlıyosanız Mint veya Zorin ile güvenli bi giriş yapın. Eski bi emektarı canlandıracaksanız MX Linux veya AntiX'e bi bakın. Öğrenmeye açsanız ve biraz da cesaretiniz varsa Arch Linux sizi bekliyo herkese iyi sosyaller!
Son düzenleyen: Moderatör:
